ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός...

τὸν ποιοῦντα ἀεὶ μεθ' ἡμῶν μεγάλα τε καὶ ἀνεξιχνίαστα, ἔνδοξά τε καὶ ἐξαίσια, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός... (Ακολουθία του Μεσονυκτικου)

Κοστρείς του Απριλίου...

Δευτέρα ήτουν της Καθαράς που κάμνουν την νομάδαν
Μες το καράβιν έμπηκεν την πρώτην εβτομάδαν
Και τρεις ημέρες έκαμεν να ρέξει το Βερούτιν
Ψουμίν, νερόν εν εβρέθηκεν μεσά στην χώραν τούτην

Ψουμίν νερόν είχεν πολλύν κατω μακρά στο πλάτος
Κειμέσα εκατώκησεν ένας μεάλος δράκος
Και δεν ταʼ αφήνει το νερόν στην χώραν τους να πάει
Ταΐνιν του εκάμνασιν ποναν παιδίν να φάει
Να ξαπολύσει το νερό, στην χώραν για να πάει

Άλλοι είχαν έξι και οκτώ κι επέμπαν του τον έναν
Κι ήρτεν γυριν τʼ αφέντη μας, τʼ αφέντη βασιλέα
Είχεν μιαν κόρην μοναχήν κι είχεν να την παντρέψει
Θέλοντας και μη θέλοντας του δράκου να την πέψει

Παντές κι η κόρη εν άγιος, Χριστός κι απάκουσεν την
Τον Άη Γιώρκην να σου τον ʽπου πάνω κατεβαίνει
Και με την σέλλαν την γρουσήν και το γρουσόν αππάριν

Στέκεται συλλοΐζεται πώς να την χαιρετήσει
-Για να την πω μουσκοκαρκιάν, μουσκοκαρκιά έχει κλώνους
Για να την πω τρανταφυλλιάν, τρανταφυλλιά έχει αγκάθια
Άτε ας τη χαιρετήσουμε σαν χαιρετούμεν πάντα

-Ώρα καλή σου λυερή, ώρα καλή και γειά σου
Μουσκούς και ροδοστέμματα στα καμαρόβρυα σου
Κι είντα γυρεύκεις Λυερή στου δράκου το πηγάδιν
Του δράκοντα του πονηρού, να βκεί και να σε φάει

-Αφέντη μου τα πάθη μας να σου τα πω δεν φτάννω
Άθθρωποι που την πείναν τους τρώσιν ένας τον άλλον
Έτσι έθελεν η τύχη μου, έτσι ήτουν το γραφτό μου
Μες στην κοιλιάν του δράκοντα να κάμω το θαφκειόν μου

Να σου ποκεί τον δράκοντα που κάτω κι ανεβαίνει
Κι όταν τους είδε κι ήταν τρεις κρυφές χαρές παθαίνει
-Μπουκκωμαν τρώω τον άδρωπον, το γιώμαν την κοπέλλαν
Και ως τα λιωβουττήματα άππαρον με την σέλλαν

Μιαν χατζιαρκάν του χάρισεν κιη πόλις ούλλη εσείστην
Και το σκαμνίν του βασιλιά έππεσεν κι ετσακκίστην
Βκάλλει που το δισσάκκιν του μεάλον αλυσίδιν
Κι έπκιασεν κι εχαλίνωσεν κείτο μεάλον φίδιν

-Τράβα το κόρη λυερή στην χώραν να το πάρεις
Για να το δουν αβάφτιστοι να παν να βαφτιστούσιν
Για να το δουν απίστευτοι να παν να πιστευτούσιν

Άνταν τους βλέπει ο βασιλιάς κρυφές χαρές παθθαίνει
-Πκοιός εινʼ αυτός που μου ʽκαμεν τούτην την καλοσύνην
Να δώκω το βασίλειον μου κι ούλλον τον θησαυρόν μου
Να δώκω και την κόρην μου και να γενεί γαμπρός μου

Κι επολοήθην Άγιος και λέει και λαλεί του
-Έν θέλω το βασίλειον σου μήτε τον θησαυρόν σου
Μιαν εκκλησιάν να χτίσετε, μνήμην τʼ Άη Γιωργίου
Που έρκεται η μέρα του κοστρείς του Απριλλίου
Που έρκεται η μέρα του κοστρείς του Απριλλίου

Παραδοσιακό Κυπριακό τραγούδι

Η κατάργηση του «10» ως επαναστατική καινοτομία, του Απ. Δοξιάδη

...για να ανεβάσουμε το επίπεδο της Παιδείας μας ακόμη περισσότερο μάλιστα μπορούμε σταδιακά να λάβουμε και μερικά μέτρα ακόμη, όλα στην ίδια φωτεινή κατεύθυνση που δείχνει η κατάργηση του «10».

Το πρώτο είναι να καταργήσουμε εντελώς τη βαθμολογία, αρχικά στο γυμνάσιο, μετά στο λύκειο και, στο πλαίσιο ενός πενταετούς προγράμματος, στο πανεπιστήμιο. Αλλωστε, η βαθμολογία είναι κατ΄ εξοχήν μορφή αξιολόγησης, και είναι γνωστό πόσους αγώνες έχουν κάνει πολλοί εκπαιδευτικοί μας, κάθε βαθμίδας, για να μην αξιολογούνται (η ΟΛΜΕ μάλιστα καταδικάζει ρητά τις σχετικές απαράδεκτες αποφάσεις των νέων μέτρων). Γιατί λοιπόν να μην προσφέρουν τώρα οι διδάσκοντες αυτό που το θεωρούν προνόμιό τους- και κατά την κρίση τους τόσο βελτιωτικό του επιπέδου της Παιδείας- και στους μαθητές και στους φοιτητές τους;

Το δεύτερο μέτρο- αυτό εμπνευσμένο από άλλο επαναστατικό βήμα, της ανωτατοποίησης των ΤΕΙ-, θα είναι η ανωτατοποίηση του λυκείου। Ετσι, ο απόφοιτος του ελληνικού λυκείου θα θεωρείται αυτομάτως πτυχιούχος πανεπιστημίου। Η απαραίτητη συνέχεια βέβαια είναι η υπερανωτατοποίηση του πανεπιστημιακού πτυχίου και η αναγόρευσή του, αυτομάτως, σε διδακτορικό. (Το διδακτορικό, σε συνεννόηση με τη Σουηδική Ακαδημία, μπορεί να πετύχουμε να θεωρείται Νομπέλ.) Υπάρχουν πάμπολλες ιστοσελίδες που προσφέρουν διπλώματα κάθε λογής επί πληρωμή. Γιατί να μην τους ανταγωνιστούμε, προσφέροντας στη χειμαζόμενη οικονομία μας το πλούσιο έσοδο που τώρα καρπώνονται κάποιοι επιτήδειοι; Σίγουρα θα τους επιβληθούμε κατά κράτος! Γιατί τι νομίζετε ότι θα προτιμούν οι αλλοδαποί υποψήφιοι; Το τσίτικο, το ξένο, που βρωμάει από δέκα χιλιόμετρα ότι είναι αγορασμένο από το Διαδίκτυο, ή ένα λαχταριστό δίπλωμα ελληνικού πανεπιστημίου, με ωραιότατες σφραγίδες, με ιωνικές κολόνες, με Πλάτωνα, Αριστοτέλη και όλους μας τους σοφούς επάνω;

Το Βήμα της Κυριακής 18 Απριλίου

Ο Απόστολος Δοξιάδης είναι έλληνας συγγραφέας και σκηνοθέτης. 'Εγινε δεκτός στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης σε ηλικία 15 ετών. Σπούδασε Εφαρμοσμένα Μαθηματικά στο École Pratique des Hautes Études του Παρισιού, κατασκευάζοντας μαθηματικά μοντέλα για το νευρικό σύστημα.
Μετά το πέρας των σπουδών του, ο Δοξιάδης γύρισε στις αγάπες της εφηβείας του: τη συγγραφή, τον κινηματογράφο και το θέατρο. Δημοσίευσε τέσσερα μυθιστορήματα: Παράλληλη ζωή (1985), Μακαβέττας (1988), Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ (1992) και Τα τρία ανθρωπάκια (1997). Αρχικά γράφτηκαν στα ελληνικά, ωστόσο η μετάφραση που έκανε ο ίδιος στα αγγλικά τού Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ εκδόθηκε διεθνώς το 2000.
Το 2008, ο Δοξιάδης κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα-κόμιξ Logicomix, σε συνεργασία με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϋ στην Επιστήμη των Υπολογιστών Χρίστο Παπαδημητρίου και τους καλλιτέχνες Αλέκο Παπαδάτο και Annie di Donna. Σύντομα το βιβλίο έγινε παγκόσμιο best seller.

Το κίνημα των αποδείξεων, του Γ. Γραμματικάκη

Η μακρά απουσία μου από το protagon.gr προκάλεσε θύελλα κλυδωνισμών και ερωτημάτων σε κυβερνήσεις, κόμματα και πολίτες. Πολλαπλές ερμηνείες έχουν δοθεί, μακροσκελή άρθρα και εκπομπές με κρυφές κάμερες ασχολήθηκαν με την εξαφάνισή μου, οι αιτίες αναζητήθηκαν σε μυστικές υπηρεσίες και μυστικά κονδύλια. Ακόμα και η μη βράβευση μου από το STATUS ως άνδρα της δεκαετίας -η έστω, του πενθημέρου- επιστρατεύθηκε, για την ερμηνεία του ανεξήγητου γεγονότος.

Τώρα, με πλήρη συναίσθηση των υποχρεώσεών μου απέναντι στο Έθνος και το ευρωπαϊκό του μέλλον, ήρθε η ώρα να ανακοινώσω την αλήθεια. Γνωρίζω ότι η στιγμή είναι ιστορική, ότι τα μάτια των τηλεοράσεων και των στενών μου συγγενών είναι καρφωμένα επάνω μου, ότι ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως ανέστειλε κάθε δραστηριότητα εναντίον των κερδοσκόπων για να με ακούσει.

Ναι, αισθάνομαι υπερήφανος και πλήρης εθνικού οίστρου: Όλο αυτό το διάστημα, αφιερώθηκα στην συλλογή αποδείξεων. Αποδείξεις από μπακάλικα, περίπτερα, βενζινάδικα, καφενεία, διόδια, αποδείξεις κάθε είδους, κάθε προελεύσεως. Αφού είχα σπαταλήσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου σε αδιέξοδα κινήματα, για την Ειρήνη, την Παιδεία, το Περιβάλλον, ήρθε η ώρα της δικαίωσης μου: Συμμετέχω στο Κίνημα των Αποδείξεων. Με πάθος και πλήρη συναίσθηση της αποστολής μου, με ηρεμία αλλά και βεβαιότητα για τις τιμές και την ευγνωμοσύνη, που μου επιφυλάσσει το μέλλον. Ακόμα και βουλευτής, σκεφτόμουνα, μπορεί να εκλεγώ, αν κατάφερνα να συγκεντρώσω χιλιάδες αποδείξεις, εκατομμύρια αποδείξεις.
Ένα μόνον ερώτημα απασχολούσε το μυαλό μου, θόλωνε λίγο την απόφασή μου: Αν, δηλαδή, έπρεπε να συγκεντρώνω αποδείξεις και για τα άλλα. Τα Άλλα: εκείνα που δεν αναγράφουν ποσά σε ευρώ, που δεν προέρχονται από ταμειακές μηχανές. Αποτελούνται συνήθως από λέξεις, λέξεις ωστόσο με αξία αδιαπραγμάτευτη και διαρκή. Είναι –όπως λέει ο ποιητής-, “λέξεις-χρησμοί, λέξεις ενώσεως αψιδωτής και κορυφαίας, λέξεις με σημασίαν απροσμέτρητον διά το παρόν και διά το μέλλον…”.
Έμπλεος λοιπόν πάντοτε ενθουσιασμού, αλλά και με απόλυτη μυστικότητα απέναντι στο Δ.Ν.Τ., άρχισα να συγκεντρώνω αποδείξεις και για κάποιες λέξεις. Επίπονο έργο ασφαλώς, αφού μήτε από ταμειακές μηχανές προέρχονται οι λέξεις, μήτε σε μέτρα, έκτακτα η τακτικά, αντιστοιχεί το περιεχόμενο τους. Λέξεις όπως Παιδεία η Αλληλεγγύη, η αξία της Τέχνης και το βλέμμα ενός παιδιού, η σιωπή του μετανάστη και η αξία της Γνώσεως -κι ακόμα το βλέμμα εκείνης και το τραγούδι της θάλασσας, το βιβλίο των ποιημάτων, το περιβάλλον και η ποιότητα του, η χειραψία της φιλίας.
Έγραφα χωρίς σταματημό, η Τέχνη, η Μουσική, το βλέμμα ενός ανέργου, το θέατρο και η συγκίνηση του θεατή, η έγνοια για τους άλλους -δίπλα στην κάθε λέξη σημείωνα την κρυφή αξία της, “την απροσμέτρητον σημασία της δια το παρόν και για το μέλλον” . Έμεινα γρήγορα έκπληκτος: Λίγες μόνον λέξεις είχα ήδη καταγράψει, και η αξία τους υπερέβαινε κατά πολύ το έλλειμμα το Ελληνικό, υπερέβαινε όλα μαζί τα ελλείμματα των Ευρωπαϊκών χωρών, ξέφευγε από τα όρια του Δ.Ν.Τ.( έπαψα πια να θυμούμαι τι σημαίνουν τα αρχικά), άγγιζε τα ελλείμματα της ψυχής και της ζωής μας.

http://www.protagon.gr/

Ο Ρωμανός και πάλιν, του Θ.Π. Τάσιου

Πριν από τρία χρόνια περίπου, στην ίδια ετούτη στήλη, είχα αναφερθεί στη διπλή «παγκοσμιότητα» του 5ου αιώνος - Χριστιανική πίστη αφενός και Ελληνική γλώσσα αφετέρου. Μέσα-της άνθησε ο ωραίος εκείνος εβραιοσύριος ποιητής, ο διάκονος του ναού της Θεοτόκου στην Πόλη - ο Ελλην την παιδείαν Ρωμανός. Υποπίπτω σήμερα στην ίδια γοητεία των στίχων-του, μ' ένα άλλο απάνθισμα, λόγω επικαιρότητος.

* Και πώς να μην αρχίσεις πάλι από της Μάννας το δράμα όταν, κατα τον ποιητή, προσπαθεί να μεταπείσει τον Υιόν της: «Υπάγεις ώ τέκνον προς άδικον φόνον». Κι εκείνος απαντά «μη θάνω; πώς ουν ελκύσω προς ζωή τους εν τω Αδη;»· Αλλ' η τυραγνισμένη Μάννα δεν πείθεται απ' το μεταφυσικό επιχείρημα· και αντιτάσσει την πρακτική άποψη οτι πάμπολλους έσωσες, χωρίς να πάθεις τίποτε - τώρα γιατί να πάθεις: «Τί μοι λέγεις, σπλάγχνον, "ει μή θάνω, ο Αδάμ ουχ υγιαίνει"; Και μήν άνευ πάθους εθεράπευσας πολλούς: Λεπρόν γάρ καθήρας και ούκ ήλγησας ουδέν. Παράλυτον σφίγξας, ου κατεπονήθης. Πήρον πάλιν λόγω ομματώσας, απαθής μεμένηκας». Αλλεπάλληλα τα επιμέρους παραδείγματα σωτηρίας ανθρώπων, χωρίς κατ' ανάγκην να πάθει τίποτα το Παιδί-της: «Νεκρούς αναστήσας, νεκρός ούκ εγένου»! Καθώς όμως Εκείνος εμμένει στην υπέρτατη θυσία, η κατακαϋμένη Μάννα τολμάει να ρωτήσει άν πάντως θα μπορέσει να τον ξαναϊδεί. «Μην οργισθής μοι, έτι άπαξ άν ειπώ: Αν θάνης, βλέψω σοι πάλιν;»· Δεν αμφιβάλλει για την Ανάσταση. Φοβάται μόνον μήπως Εκείνος μετά τον τάφο φύγει για τα Ουράνια και «ζητούσα-σε ιδείν, κλαύσω, κράξω "πού εστίν ο υιός και θεός μου"»· Ανθρώπινος πόνος βαθύς και μητρικό αίσθημα απαρηγόρητο. Θα την διαβεβαιώσει όμως Εκείνος: «Θάρσει μήτερ οτι πρώτη με οράς απο του τάφου!»...

* Ας πάμε όμως να ακούσομε και τα κατα Ρωμανόν Πάθη του Αδη. Και πρώτα η άκρως εμβληματική εικόνα την οποία χρησιμοποιεί ο ποιητής: «Τους τρεις σταυρούς τους έμπηξε στον Γολγοθά ο Πιλάτος. / Το νοιώθει ο Αδης και ρωτά / το καρφί στην καρδιά ποιός μου τό 'μπηξε; / Πονάν τα μέσα μου, αλγεί η καρδιά-μου / και μ' αναγκάζουνε να βγάλω έξω / το σόι του Αδάμ· / με το ξύλο της Γνώσης τους απόχτησα / και τώρα ενα ξύλο πάλι / τους ξαναμπάζει στον Παράδεισο»! Ετούτη η ανεπαρκής παράφραση του Οίκου α´ του Κοντακίου της Σταυρώσεως περισώζει παρα ταύτα την εικονοποιητική δεινότητα του Μελωδού. Και λέει ο Αδης ο ταλαίπωρος στον Διάβολο: «Δράμε και ίδε, του ξύλου την ρίζαν εντός της ψυχής-μου· κάτω κατήλθεν ίν' αναστήση τον Αδάμ ως σίδηρον». Ο Διάβολος όμως αρνείται να παραδεχθεί την ήττα· κατηγορεί τον Αδη («δειλέ και φοβιτσιάρη»), θυμίζει πως κι η σταύρωση άλλωστε διαβολικό έργο είναι - και τάζει να ανατρέψει την κατάσταση. Αλλ' ο πληγωμένος Αδης αποκρίνεται: «Αυτό γαρ το ξύλον εις ό εγκαυχάσαι, το πάν εσάλευσεν, και τους εν μνήμασι εξανέστησε».

* Τα «Πάθη των Κάτω» θα τελειώσουν βέβαια με τον Διάβολο να «τύπτει το στήθος εκπληττόμενος» και να παρακαλάει τον Αδη να του προσφέρει καταφύγιο αφού «τα σά γάρ υπέστην, τοις σοίς μή πιστεύσας»...

Κι ίσως, πιστεύοντες και μή πιστεύοντες, είναι ωραίο να τραγουδήσομε μαζύ με τον Ρωμανό «συναναστήτω σοι, σωτήρ, η νεκρωθείσα ψυχή μου, και μή εις λήθην έλθη των ασμάτων τούτων».

Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.

Το Βήμα της Κυριακής 04 Μαΐου 2008

Φίλε αναγνώστη, Χριστός Ανέστη...

«Aς με κολάσεις εκατό, χίλιες φορές, αρκεί να υπάρχει»! H φράση, στο στόμα θεατρικού ήρωα σε έργο του Σαρτρ, είναι δείγμα αλλά και μέτρο (τολμώ να πιστεύω) μεταφυσικής δίψας αποκαλυπτικής.
Yπάρχει; Tο ερώτημα αιωρείται (και θα αιωρείται πάντοτε) αναπάντητο. «Aν πρέπει να πω: υπάρχει ή δεν υπάρχει ο Θεός, θα είμαι πιο κοντά στην αλήθεια Tου λέγοντας πως δεν υπάρχει, αφού είναι κάτι εντελώς άλλο ο Θεός από αυτό που εγώ ξέρω ως ύπαρξη». Oμολογία ευτολμότατη Mάξιμου του Oμολογητή.
Aν ο Θεός ήταν δεδομένο της νευτώνειας φυσικής, δεν θα υπήρχε λογικός άνθρωπος. Kαι αυτό για τους ίδιους λόγους που ένα βρέφος δεν θα εισαχθεί ποτέ στον κόσμο της γλώσσας και των συμβόλων, στον ανθρώπινο κόσμο, αν η μάνα το κρατάει μέρα-νύχτα στην αγκαλιά της και του δίνει το στήθος της. Γεννιόμαστε στη γλώσσα και στη νόηση, επειδή στον ορίζοντα της βρεφικής εποπτείας η μάνα είναι και χαρά παρουσίας αλλά και οδύνη απουσίας – επειδή η επιθυμία τροφής είναι πόθος σχέσης. Eνας Θεός υποχρεωτικά δεδομένος θα καταργούσε τις προϋποθέσεις να μεταποιηθεί η επιθυμία σε αίτημα, ο πόθος σε γλώσσα και σύμβολα, σε λόγο και λογική.
O άνθρωπος είναι λογικός, επειδή είναι ύπαρξη ερωτική (desidero είναι το φροϋδικό cogito, λέει ο Λακάν) και είναι ύπαρξη ερωτική, επειδή ο Θεός είναι απουσία. Oμως απουσία σημαίνει ζωτική στέρηση, επώδυνη δίψα, σκοτάδι αλγεινό. «Περπατάω μέσα στη νύχτα σου», συνεχίζει ο λόγος του Σαρτρ. «Δώσ’ μου το χέρι σου, πες μου, η νύχτα είσαι εσύ, έτσι; H νύχτα, η σπαραχτική ολική απουσία. Eίναι ο παρών στην καθολική απουσία, αυτός που τον ακούμε όταν όλα σωπαίνουν, αυτός που τον βλέπουμε όταν δεν φαίνεται τίποτα. Πανάρχαια νύχτα, μεγάλη νύχτα ή πριν τα υπαρκτά...»...
Aλλά να, που ένας «άθεος», ο Σαρτρ, αναποδογυρίζει την εγωκεντρική (δήθεν «ένθεη») σωτηριολογία μας. Aς με κολάσει εκατό, χίλιες φορές, αρκεί να υπάρχει»! O «άθεος», με απρόσμενο άλμα, φτάνει στο απόγειο της ερωτικής ανιδιοτέλειας. Aν υπάρχει μου αρκεί, κι εγώ ας κολάζομαι. Tο πρώτιστο του πόθου μου είναι Eκείνος. Aν υπάρχει, όλα έχουν νόημα: H ύπαρξή μου και ο κολασμός μου, το καλό και το κακό, η δικαιοσύνη και η αδικία, ο κόσμος και η Iστορία. Aν Aυτός υπάρχει όλα ξεκινάνε από την αγάπη και στοχεύουν στην αγάπη, όλα είναι σχέση μαζί Tου, όλα κρίνονται με μέτρο την ανταπόκριση στον μανικό Tου έρωτα για τα πλάσματά Tου.
Eχει νόημα η ύπαρξη, όταν η ζωή γίνεται σχέση – τη σχέση δεν μπορεί να την καταλύσει ο θάνατος. Aν «και αι τρίχες της κεφαλής ημών εισίν αριθμημέναι» αν υπάρχει μια Aγάπη που μελουργεί το θαύμα του κόσμου, αν η σοφία και η ομορφιά των κτισμάτων είναι λόγος κλητικός σε πληρότητα σχέσης, τότε η δίψα του ανθρώπου έχει ζωτικό στόχο και η ελπίδα ρεαλισμό. Διψάμε τη ζωή, δηλαδή τη σχέση μαζί Tου, όχι την ατομική αιώνια επιβίωση, όχι την κόλαση μιας ατελεύτητης εγωτικής μοναξιάς.
Mε το μυαλό δεν εξηγείται τίποτα, αναρίθμητα «γιατί;» μένουν αναπάντητα. Γιατί να θερίζει ολόδροσα παιδιά ο θάνατος, γιατί η φρίκη του πολέμου, γιατί η βιολογική παραφροσύνη του καρκίνου, γιατί η αδικία και να θριαμβεύουν οι αδίστακτοι. Aμείλικτα, ανυπόφορα ερωτήματα δίχως τελειωμό, αποδείχνουν την ανθρώπινη περιπέτεια έναν ξέφρενο παραλογισμό. Kαι οι «απαντήσεις» που μηρυκάζουν ιδεολογικοποιημένες θρησκείες (η «επιστημονική» Aπολογητική των εξουσιαστικών τους θεσμών) προσβάλλουν βάναυσα τη νοημοσύνη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Φταίει, λένε, η «ελευθερία» του ανθρώπου, όχι η παγιδευμένη στην κληρονομικότητα και στις ιστορικο-κοινωνικές συνθήκες ατομική δική μας «ελευθερία», αλλά κάποιο δίλημμα επιλογής που είχε μια συμβολική φιγούρα «γενάρχη» της ανθρωπότητας (ανθρώπου των σπηλαίων; προγόνου του homo sapiens;) και για χάρη του ο παραλογισμός και η φρίκη της ανθρώπινης βιοτής!
Aν θέλουμε να σοβαρευτούμε, απαντήσεις ίσως να γεννιώνται μετά το άλμα που υποδείχνει ο Σαρτρ – το άλμα της παραίτησης από την εγωκεντρική σωτηριολογία. Στη συναρπαστική ζωγραφική γλώσσα με την οποία εκφράστηκε η απροσπέλαστη σε εξουσιαστικές χρήσεις εκκλησιαστική εμπειρία (τη λεγόμενη «βυζαντινή» ζωγραφική), ο Xριστός καρφωμένος στον σταυρό είναι ήδη ο θριαμβευτής της ζωής καταπάνω στο θάνατο, είναι η πραγματικότητα της Aνάστασης. Γιατί ο θάνατος «πατείται» μόνο «θανάτω» μόνο με το άλμα προς το απόγειο της ερωτικής αντιδιοτέλειας.
Tο εκκλησιαστικό «ευαγγέλιο» δεν εξαγγέλλεται με τη γλώσσα της Aπολογητικής, τη γλώσσα της ιδεολογίας. Kηρύχνεται μόνο με τη γλώσσα της γιορτής, τη γλώσσα των χρωμάτων και των μελουργημάτων, της ποίησης και της δραματουργίας – γλώσσα προσιτή μόνο μέσα από το άθλημα της ασκητικής αυτοπαραίτησης.

Φίλε αναγνώστη, Xριστός ανέστη!

Η επιφυλλίδα του Χρήστου Γιανναρά δημοσιέύτηκε με τον πρωτότυπο τίτλο ¨Η λογική αρχίζει με τον Έρωτα¨ στην Καθημερινή της Κυριακής 26 Απριλίου 2003

Διά ξύλου ο Αδάμ, Παραδείσου γέγονεν άποικος...

Συναξάριον

Τή αγία καί μεγάλη Παρασκευή, τά άγια καί σωτήρια καί φρικτά Πάθη τού Κυρίου καί Θεού καί Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού επιτελούμεν, τούς εμπτυσμούς, τά ραπίσματα, τά κολαφίσματα, τάς ύβρεις, τούς γέλωτας, τήν πορφυράν χλαίναν, τόν κάλαμον, τόν σπόγγον, τό όξος, τούς ήλους, τήν λόγχην, καί πρό πάντων, τόν σταυρόν, καί τόν θάνατον, ά δι' ημάς εκών κατεδέξατο, έτι δέ καί τήν τού ευγνώμονος Ληστού, τού συσταυρωθέντος αυτώ, σωτήριον εν τώ Σταυρώ ομολογίαν.

Διά ξύλου ο Αδάμ, Παραδείσου γέγονεν άποικος, διά ξύλου δέ σταυρού, ο Ληστής Παράδεισον ώκησεν. Ο μέν γάρ γευσάμενος εντολήν ηθέτησε τού ποιήσαντος. Ο δέ συσταυρούμενος, Θεόν ωμολόγησε τόν κρυπτόμενον. Μνήσθητι καί ημών Σωτήρ, εν τή Βασιλεία σου.

Εκ του Τριωδίου

Τών παθών τού Κυρίου τάς απαρχάς...

Τή αγία καί μεγάλη Δευτέρα, μνείαν ποιούμεθα τού μακαρίου Ιωσήφ τού Παγκάλου, καί τής υπό τού Κυρίου καταραθείσης καί ξηρανθείσης Συκής.

Κάθισμα Ήχος πλ. δ'

Τών παθών τού Κυρίου τάς απαρχάς, η παρούσα ημέρα λαμπροφορεί. Δεύτε ούν φιλέορτοι, υπαντήσωμεν άσμασιν, ο γάρ Κτίστης έρχεται, σταυρόν καταδέξασθαι, ετασμούς καί μάστιγας, Πιλάτω κρινόμενος, όθεν καί εκ δούλου ραπισθείς επί κόρρης, τά πάντα προσίεται, ίνα σώση τόν άνθρωπον. Διά τούτο βοήσωμεν. Φιλάνθρωπε Χριστέ ο Θεός, τών πταισμάτων δώρησαι τήν άφεσιν, τοίς προσκυνούσιν εν πίστει, τά άχραντα Πάθη σου.

Εκ του Τριωδίου

Και των Βαγιών για Βάγια...

Ιστορικό τραγούδι, εν είδει λαϊκού θρήνου, παραλλαγή της Ανατολικής Θράκης. Η ακραιφνώς βυζαντινή φωνή και ερμηνεία του Χρόνη Αηδονίδη, μας εισάγει με τον καλύτερο τρόπο στην Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα που ξεκινάει το απόγευμα της Κυριακής των Βαΐων, όταν και ψάλλεται ο όρθρος της Μ. Δευτέρας.

Ήχος πλάγιος του τετάρτου

Τ` αηδόνια της Ανατολής και τα πουλιά της Δύσης
κλαίγουν αργά, κλαίγουν ταχιά, κλαίγουν το μεσημέρι,
κλαίγουν την Aντριανούπολιν, την πολυκρουσεμένη,
όπου την εκουρσέψανε τις τρεις γιορτές του χρόνου .
του Χριστουγέννου για κηρί και των Βαγιών για βάγια
και της Λαμπρής την Κυριακή για το Χριστός Ανέστη

Ο βηματοδότης κι ο Φωτοδότης...

Είναι μεγάλος τύραννος η καθημερινότητά μου. Έχει συμμάχους τα πάθη μου, τις συνήθειές μου, όλα αυτά που δημιούργησα μέσα μου και έχτισα γύρω μου. Αυτός ο δικτάτορας, που εγώ γέννησα, καθορίζει τον βηματισμό της ζωής μου. Προσπάθησα κάτι να αλλάξω. Έστω ένα βήμα από τον χορό της κάθε ημέρας. Την στιγμή που τόλμησα το «περπάτημα» της αλλαγής, οι συγχορευτές μου τραβώντας με, με επανέφεραν. Αισθάνομαι την αδυναμία μου. Κάποιον ανατόμο αναζητώ. Να ανοίξει βαθιά την ύπαρξή μου και να τοποθετήσει ένα βηματοδότη πνευματικό. Να αλλάξει ο ρυθμός από μέσα μου. Εκεί είναι η αιτία της κατάστασής μου, μέσα μου. Εκεί βρίσκεται η σωτηρία, η βασιλεία, μέσα μου. Χειρουργός μου η Εκκλησία. Βηματοδότης η Σαρακοστή. Έτσι μόνο θα αλλάξει τροχιά η ψυχή μου. Η ταχυπαλμία της ταραχής υποχωρεί, μετά τη επέμβαση. Η ειρήνη καταλαμβάνει σιγά – σιγά κάθε αρτηρία. Αφήνεις τα χέρια απ’ όσους και όσα κρατάς και σε κρατούν. Νιώθεις ασφάλεια αφού οι νοσηλευτές, που συνοδεύουν τα νέα σου βήματα, είναι μαθητές του έμπειρου χειρουργού. Ο καθένας τους έχει να σου δώσει ένα μέρος της θεραπείας.

Πρώτοι σε επισκέπτονται αυτοί, που την εικόνα του Θεού θέλησαν ως κέντρο της ζωής τους να κρατήσουν. Είναι όλοι αυτοί που πίστεψαν ότι μόνο μέσα στην εικόνα του Θεού το αληθινό πρόσωπό του ανθρώπου φαίνεται και μέσα στο αληθινό πρόσωπο ο ίδιος ο Θεός αποκαλύπτεται. Μπορεί το χέρι του Αγίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Γρηγορίου του Παλαμά, που θα σε κρατήσει, να φαίνεται αδύνατο αλλά δεν είναι αδύναμο. Σταθερά, θα σε βάλει στο ρυθμό ψιθυρίζοντας σου τον ήχο "Φώτισόν μου το σκότος". Αυτό είναι. Συναίσθηση του σκοταδιού που το πάντρεμά μου με την αμαρτία γέννησε. Ο ήχος του Αγίου σε αναζήτηση του φωτός με σπρώχνει. Ένιωσα το κρεβάτι του χειρουργείου και της θεραπείας μου σκληρό. Το πρόσεξα και είδα το σχήμα του Σταυρού να έχει. Μόνο πάνω σε αυτό, ευτυχείς επεμβάσεις γίνονται. Εκεί έγινε και η πρώτη εγχείρηση. Εκεί νικήθηκε ο θάνατος. Αυτός είναι ο τόπος της μετάγγισης αίματος από τον Θεό στον άνθρωπο.

Ο ξερακιανός καλόγερος, με το καμένο, από τον ήλιο της ερήμου πρόσωπο, έρχεται να σε διδάξει μια δύσκολη χορευτική φιγούρα. Είναι το ανέβασμα πάνω σε μία σκάλα. Η μία της άκρη στη γη στηρίζεται, η άλλη στον ουρανό ακουμπά. Σε τρομάζει το ύψος. Ο ίλιγγος φτερούγισμα μέσα στο στήθος προκαλεί. Μια μικρή σεισμική δόνηση. Ο Σιναΐτης ασκητής, ο Ιωάννης θα σου μαρτυρήσει την μέθοδο. "Αγάπη να έχεις, αυτή θα σε υψώσει (αυτή μήπως και τον Χριστό στο Σταυρό δεν ύψωσε;), ταπείνωση να έχεις, αυτή θα σε κρατήσει στο ύψος που κατέκτησες".

Θα δυσκολευτείς να ξεχωρίσεις αν ο επόμενος επισκέπτης είναι άντρας ή γυναίκα. Η άσκηση έχει σβήσει τα χαρακτηριστικά του. Τα έσβησε μαζί με την αμαρτία που είχε γίνει ένα με αυτά. Γυναίκα είναι. Μαρία την λένε και κατάγεται από την Αίγυπτο. Είναι γυναίκα με φρόνημα και δύναμη ανδρική. "Πρόσεξε", θα σου πει. "Μη φοβηθείς, μην απελπιστείς, μη γυρίσεις πίσω. Είναι ο χορός της αμαρτίας που πριν ακολουθούσες – βλασφημία για την φύση σου. Δεν θα σου λείψει τίποτα. Δώσου σε Εκείνον. Αυτός θα σε τρέφει και θα σε σκεπάζει με τον λόγο Του". Ίσως η ψυχή να ποθήσει στον παλιό ρυθμό της να επιστρέψει. Εκεί ο λόγος του Αγίου Ανδρέου Κρήτης σαν χέρι που πιέζει δυνατά τον θώρακα σε κάνει να αναφωνήσεις "Ψυχή μου, Ψυχή μου, ανάστα τι καθεύδεις;!!!"

Και ο χορός φτάνει στον προορισμό του. Όλοι οι συνοδοί σου και εσύ στέκεστε μέσα στη νύχτα με το κερί στο χέρι. Ο άγιος Γρηγόριος δεν σου λέει τώρα με τρεμάμενη φωνή από λυγμούς που έχουν περικυκλώσει τις φωνητικές του χορδές "Φώτισόν το σκότος", αλλά με φωνή που διαλύει την νεκρική ησυχία και το σκοτάδι της νυχτιάς "Δεῦτε λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου φωτός και δοξάσατε Χριστόν τον ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν". Ο Άγιος της ερήμου του Σινά Ιωάννης, με πρόσωπο φωτεινό, σιγοψάλλει από το σκοτεινό στασίδι του "Χθές συνεθαπτόμοιν σοι Χριστέ, συνεγείρομαι σήμερον αναστάντι σοι…". Η πρώην πόρνη της Αιγύπτου , Μαρία γράφει με τους χειμμάρους των δακρύων της "Καθαρῶν μεν τα αἰσθήσεις και ὀψώμεθα τῷ ἀπροσήτῳ φωτί τῆς ἀναστάσεως…".

Και όλοι μαζί με μία ψυχή:
"Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας
και εν τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος"

Ευροκλύδων Τεύχος 16,

Μάρτιος - Απρίλιος 2007

Το εν τω Γίγνεσθαι Είναι του Ανθρώπου...

Επιστήμες, Στοχασμός και Ορθόδοξη Θεολογία.

Ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος είναι καθηγητής της δογματικής και της φιλοσοφίας στο Ορθόδοξο Ινστιτούτο του Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και στην Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία Θεσσαλονίκης.

Διετάχθημεν μνήμην ποιείσθαι...

Τή αυτή ημέρα, Κυριακή πέμπτη τών Νηστειών, διετάχθημεν μνήμην ποιείσθαι τής Οσίας Μητρός ημών Μαρίας τής Αιγυπτίας.

Στίχοι
• Απήρε πνεύμα, σάρξ απερρύη πάλαι.
• Τόν όστινον, γή, κρύπτε νεκρόν Μαρίας.

Ταίς αυτής πρεσβείαις, ο Θεός ελέησον, καί σώσον ημάς. Αμήν.

Εύρες τών πόνων αμοιβήν, καί τών καμάτων σου τήν αντίδοσιν σεμνή, Μαρία, δι' ών καταβέβληκας, τόν παλαμναίον εχθρόν, καί νύν σύν τοίς, Αγγέλοις κραυγάζεις, τόν ύμνον ασιγήτως βοώσα, καί υπερυψούσα, Χριστόν εις τούς αιώνας.

Αυτοείδωλον εγενόμην...

Τή αυτή ημέρα, Πέμπτη τής πέμπτης Εβδομάδος τών Νηστειών, κατά τήν αρχαίαν παράδοσιν, ψάλλομεν τήν Ακολουθίαν τού Μεγάλου καί κατανυκτικού Κανόνος, ποίημα του Αγίου Ανδρέου Κρήτης.

Oύτος ήτον εν έτει χξ΄ [660], εκατάγετο δε από την πόλιν Δαμασκόν, το νυν λεγόμενον Σιάμ, γεννηθείς από γονείς θεοφιλείς... Mαθών δε τα ιερά γράμματα, όταν έγινε χρόνων δεκατεσσάρων εσυναριθμήθη εις το τάγμα των κληρικών: ήτοι έγινεν Aναγνώστης από τον τότε Πατριάρχην των Iεροσολύμων... Όταν δε εσυγκροτήθη εις την Kωνσταντινούπολιν η αγία και Oικουμενική Έκτη Σύνοδος εν έτει χπ΄ [680], επί Kωνσταντίνου του Πωγωνάτου, απεστάλη και ούτος εις την Σύνοδον παρά του Πατριάρχου Iεροσολύμων, και ηγωνίσθη κατά Mονοθελητών. Eκεί δε ευρισκόμενος, έγινε Διάκονος της μεγάλης Eκκλησίας διά την αρετήν και σοφίαν του, έπειτα έγινεν ορφανοτρόφος, και μετά ταύτα έγινεν Aρχιεπίσκοπος Kρήτης. Πηγαίνωντας δε εις την επαρχίαν του δεύτερον, έφθασεν έως εις την Mιτυλήνην, και εκεί παρέδωκε την ψυχήν του εις χείρας Θεού, εν τόπω λεγομένω Eρεσσός, αφήσας εις την Eκκλησίαν του Xριστού πάμπολλα συγγράμματα... (1)

Η πέμπτη εβδομάς των Νηστειών είναι το λειτουργικό αποκορύφωμα της Τεσσαρακοστής. Οι ακολουθίες είναι μακρότερες και εκλεκτότερες. Στη συνήθη ακολουθία των λοιπών εβδομάδων θα προστεθούν δύο νέες εκτενείς ακολουθίες· την Πέμπτη ο Μέγας Κανών και το Σάββατο ο Ακάθιστος ύμνος. Κανονικά το αποκορύφωμα αυτό θα έπρεπε να αναζητηθή στην επομένη, στην έκτη εβδομάδα των Νηστειών, που είναι και η τελευταία της περιόδου αυτής. Αλλά όλα στη λατρεία μας έχουν τακτοποιηθή από τους Πατέρας με πολλή μελέτη και περίσκεψι. Με «διάκρισι», κατά την εκκλησιαστική έκφρασι. Μετά από την τελευταία εβδομάδα ακολουθεί η Μεγάλη Εβδομάς, με πυκνές και μακρές ακολουθίες, ανάλογες προς τα μεγάλα εορτολογικά της θέματα. Μεταξύ αυτής και του αποκορυφώματος της Τεσσαρακοστής έπρεπε να μεσολαβήση μία περίοδος σχετικής αναπαύσεως, μία μικρά ανάπαυλα. Το τόσο λοιπόν ανθρωπίνως αναγκαίο μεσοδιάστημα είναι η τελευταία εβδομάς και την έξαρσι του τέλους βαστάζει η προτελευταία... (2)

Ακούμε συχνά την φράση ότι ποτέ τα σπίτια των ανθρώπων δεν υπήρξαν τόσο κοντά το ένα στο άλλο, αλλά και ταυτόχροα οι καρδιές των ανθρώπων τόσο απόμακρισμένες.
Σε αυτήν την πραγματικότητα η Εκκλησία δεν αποτελεί εξαίρεση. Σημειώνει εύστοχα ένας σύγχρονος θεολόγος ότι η μεγαλύτερη αίρεση (με την θεολογική ερμηνεία του όρου) που καλείται να αντιμετωπίσει η σημερινή Εκκλησία είναι η Ατομική Θρησκευτικότητα. Ο Ατομοκεντρισμός ως στάση ζωής. Η πλήρης αποκοπή μας από το εκκλησιαστικό γεγονός.

Το Πρόσωπον μεταβάλλεται σε Άτομο.
Η Αλήθεια από γεγονός σχέσης μεταβάλλεται σε προνόμιο ατομικής υπεροχής και επιβολής.
Ο μικρόκοσμος της καθημερινότητας μας αποτελεί το ασφαλές καταφύγιο της Οίησης.

Το μόνο που τελικά καταφέρνει η εγωτική μας υπεροψία είναι να επιβεβαιώσει την πνευματική μας γύμνια, κατά τη φράση του Μεγάλου Κανόνα «Αυτοείδωλον εγενόμην... και άρτι κείμαι γυμνός...»

Αδαμιαίος θρήνος, αξαίσιο ποίημα, σταθμός μετανοίας στην πορεία μας προς την Ανάσταση.

Ιλάσθητι, ως ο Τελώνης βοώ σοι...
Ου δάκρυα, ουδέ μετάνοιαν έχω, ουδέ κατάνυξιν...
Προσέβλεψα, τού φυτού τό ωραίον, καί ηπατήθην τόν νούν, καί άρτι κείμαι γυμνός...
Απώλεσα, τό πρωτόκτιστον κάλλος, καί τήν ευπρέπειάν μου, καί άρτι κείμαι γυμνός...

(1) Συναξάρι Αγίου
(2)Ι.Μ Φουντούλη, Λογική Λατρεία

Δεν είναι η Εκκλησία αυτό που νομίζουμε, Αρχιμ. Βασιλείου Γοντικάκη

Δὲν εἶναι ἡ Ἐκκλησία αὐτὸ ποὺ νομίζουμε. Μᾶς πῆραν μωρὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸν μαστὸ τῆς μάνας μας, τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Μᾶς ἔμαθαν ἄλλα. Μᾶς ἔδωσαν νὰ πιοῦμε γάλα κονσέρβας. Μᾶς ἔκοψαν ἀπὸ τὶς ρίζες. Μᾶς χώρισαν ἀπὸ τὴν Παράδοση... Βάλθηκαν νὰ μᾶς ξεμάθουν τὴ μητρική μας γλώσσα, τὴ γλώσσα τῆς Ὀρθοδοξίας, τὴ μητρικὴ γλώσσα τοῦ ἀνθρώπου.

Ποιοί; Ὅσοι θέλησαν διὰ τῆς βίας νὰ μᾶς σώσουν: οἱ διαφωτιστές, προπαγανδιστές, Βαυαροί, μασόνοι... μέχρι σήμερα. Μαζὶ μ᾿ αὐτούς, ὅλοι ὅσοι θεωρήσαμε τὰ φῶτα τους φῶτα, τὸν πολιτισμό τους πρόοδο. Καὶ ἔτσι, στὰ τυφλά, χωρὶς διάκριση πνευματική, πήραμε τὸ καθετὶ ἀπ᾿ αὐτούς, σὰν ἀνώτερο, καλύτερο, πολιτισμένο (σὲ τέχνη, δίκαιο, διοργάνωση ζωῆς, ἀρχιτεκτονική, μουσική...). Καὶ βασανίζεται τὸ εἶναι μας. Ἀπορρίπτει ὁ ὀργανισμός μας ἕνα-ἕνα τὰ μεταμοσχευθέντα ξένα μέλη. Καὶ συνέχεια μᾶς μεταμοσχεύουν βιαίως νέα, τὰ ὁποῖα ἀποβάλλονται, καὶ φανερώνεται μὲ τὴν προσωπική του συμπεριφορὰ ποιὸς εἶναι ὁ βαθύτερος χαρακτήρας τοῦ λειτουργημένου λαοῦ μας.

Δὲν εἶναι ἡ Ἐκκλησία αὐτὴ ποὺ νομίζουμε. Δὲν εἶναι αὐτὴ ποὺ χτυπᾶμε, αὐτὴ ποὺ βαλθήκαμε νὰ καταστρέψωμε. Δὲν ἔχει σχέση ἡ Ὀρθοδοξία μὲ «μεσαιωνισμούς», «μυστικισμούς», «κληρικαλισμούς», «σχολαστικισμούς» ποὺ ἀκοῦμε. Τόσοι δυτικοθρεμμένοι νομίζουν ὅτι σὲ Δύση καὶ Ἀνατολὴ ὅλοι οἱ ὄροι ἔχουν τὸ ἴδιο περιεχόμενο. Καὶ προσπαθοῦν νὰ μᾶς ἐλευθερώσουν ἀπὸ ἀρρώστιες ποὺ δὲν περάσαμε. Καὶ μᾶς ἀρρωσταίνουν μὲ τὶς θεραπεῖες τους. Καὶ μᾶς περιπλέκουν μὲ τὶς λύσεις τους.

Δὲν ἀρνούμαστε ὅτι ὑπῆρξαν ἀνθρώπινες ἀδυναμίες. Ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν ἀδύνατοι, μὲ πτώσεις καὶ ἐλαττώματα. Αὐτὸ κάνει ἀκόμα πιὸ συμπαθῆ τὴν ἴδια τὴν Ὀρθοδοξία, καὶ ἀναδεικνύει τὴν ἀνοχὴ τῆς ἀγάπης της καὶ τὴν ἀλήθεια τοῦ μηνύματός της.

Τὸ θέμα τὸ μεγάλο εἶναι νὰ γνωρίσουμε τὴν Ἐκκλησία τὴν Ὀρθόδοξη, ποὺ ἀγνοοῦμε. Τὴ μία, ἀμόλυντη, ἄφθορη, ἄχραντη καρδιά της. Αὐτὴν ποὺ ἀποτελεῖ τὸ βαθύτατο καὶ πιὸ ἀληθινὸ εἶναι μας. Αὐτὴ μὲ τὴν ὁποία ἔχομε πολὺ μεγαλύτερη σχέση ἀπ᾿ ὅτι νομίζουμε. Αὐτὴ ποὺ ξέρομε βαθύτερα, χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνωμε. Αὐτὴ ποὺ πᾶμε ἀσυνείδητα νὰ βροῦμε ἀρνούμενοί την, γιατὶ ἀγνοοῦμε τὴν ἀλήθειά της..

Αὐτὴ εἶναι κατάλληλη γιὰ τὰ μικρὰ παιδιά, τὶς ἁπλὲς γριοῦλες καὶ τοὺς πιὸ ἀπαιτητικοὺς ἀναζητητές, ποὺ θέλουν νὰ δοῦν τὸν Θεὸ ὄχι ὅσο μποροῦν, ἀλλ᾿ ὅπως ὁ Θεὸς εἶναι.

Ὑπάρχει μία θεολογία ποὺ φτάνει στὴν ἀπόφαση (ἀποφατικότητα), τὴν ἄρνηση, ποὺ δὲν πάει παραπέρα, ποὺ ἄνθρωπος στὴ γῆ δὲν μπορεῖ νὰ ξεπεράσει. Καὶ μία χάρη ἄκτιστη, ἀόρατη, ἀκατάληπτη, ποὺ ἔρχεται στὸν ἄνθρωπο, στὴν κτίση. Καὶ νεουργεῖ καὶ θεουργεῖ τὸ ἀνθρώπινο.

Δὲν εἶναι ἡ θεολογία σχολαστικισμός, οὔτε ἡ πνευματικὴ ζωὴ πουριτανισμός...

Τὸ νὰ γίνωμε Ὀρθόδοξοι δὲν σημαίνει κάπου νὰ κλειστοῦμε, ἀλλὰ κάπου νὰ ἀναχθοῦμε: νὰ βγοῦμε στὸ ὕψος τοῦ σταυροῦ τῆς ἀγάπης.

Ἂν ἦταν ἡ θεολογία τῆς Ἐκκλησίας μας αὐτὴ ποὺ νομίζει ὁ πολὺς κόσμος, αὐτὴ ποὺ διδάχτηκε στὰ κρατικὰ πανεπιστήμια· ἢ ἂν ἦταν ἡ εὐσέβειά της ὁ ἔξωθεν εἰσαχθεὶς στεῖρος πιετισμός, σᾶς ὁμολογοῦμε ὅτι δὲν θὰ σᾶς λέγαμε τίποτε. (Δὲν θὰ εἴχαμε καμιὰ ἐλπίδα· ἴσως οὔτε εὐθύνη.)

Ἂν αὐτοὶ ποὺ προηγήθηκαν ἡμῶν καὶ ἔζησαν καὶ τάφηκαν σὲ τοῦτα τὰ χώματα, αὐτοσχεδίαζαν κάνοντας τὸ κέφι τους, τότε θὰ μπορούσαμε καὶ ἐμεῖς νὰ συνεχίσωμε αὐτοσχεδιάζοντας.

Ἂν ὅμως ἔζησαν διαφορετικά· ἂν ἀποφάσισαν νὰ πεθάνουν, καὶ ἔτσι ἔζησαν· ἂν ὁ τρόπος τῆς ζωῆς τοὺς ἦταν ἀπόφαση θανάτου· ἂν ὅλη τους ἡ δημιουργία, τὸ ἦθος, ὁ λόγος, τὰ ἔργα, ἡ μορφή, ἡ χειρονομία, τὸ ὁρατὸ καὶ ἀόρατο ἐξ αὐτῶν εἶναι γεννημένο ἐκ τοῦ θανάτου, ἀπὸ τὴ θυσία ὅλων, γιὰ νὰ γεννηθεῖ κάτι καλύτερο, ἄλλης φύσεως, ἄλλης ὑφῆς, γιὰ τοὺς ἄλλους, γιὰ μᾶς ὅλους· τότε δὲν μποροῦμε ἀτιμωρητὶ νὰ αὐτοσχεδιάζωμε, νὰ κάνωμε πρόβες, νὰ παίζωμεν ἐν οὗ παικτοῖς.

Ἂν δὲν ἔχτιζαν τὴν Ἅγια-Σοφιὰ ὅπως τὴν ἔχτισαν, νὰ χωρᾶ τὸν κάθε ἄνθρωπο καὶ τὴν οἰκουμένη.

Ἂν δὲν εἶχαν φτιάξει τὸ Ἅγιον Ὅρος ὅπως τὸ ἔφτιαξαν, γιὰ νὰ σώζεται ὅλος ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ ἀδελφώνονται οἱ λαοί.

Ἂν δὲν εἶχε θεολογήσει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ὅπως θεολόγησε, ἀνακεφαλαιώνοντας τὴν πείρα καὶ τὴ ζωὴ τῆς Ὀρθοδοξίας, σβήνοντας τὴ δίψα τοῦ σημερινοῦ βασανισμένου νέου ἀνθρώπου.

Ἂν δὲν εἶχαν ἀγωνιστεῖ, κλάψει, ὑπομείνει, προσευχηθεῖ, θυσιαστεῖ τόσοι ἄγνωστοι στὰ βουνά, στὰ νησιὰ καὶ στὶς πόλεις. Ἂν δὲν εἶχαν στὰ τραγούδια, στὴ ζωὴ καὶ στὰ ἤθη τους αὐτὴ τὴν ἀνθρωπιὰ ποὺ σὲ σφάζει.

Ἂν δὲν ἦσαν γενάρχες τοῦ νέου Ἑλληνισμοῦ ἕνας ἅγιος Κοσμᾶς καὶ ἕνας Μακρυγιάννης.

Ἂν δὲν ὑπῆρχαν ὅλα αὐτὰ στὸ αἷμα μας, τότε θὰ μπορούσαμε νὰ κάνωμε ὅτι μᾶς κατέβει.

Τώρα δὲν εἶναι ἔτσι. Τώρα βρισκόμαστε ἐν τόπῳ καὶ χρόνω ἁγίω. Δὲν μποροῦμε νὰ εἴμαστε ἐπιπόλαιοι. Δὲν ἀνήκομε στὸν ἑαυτό μας. Ἀνήκομε σ᾿ αὐτοὺς ποὺ μᾶς γέννησαν, καὶ σ᾿ ὅλο τὸν κόσμο. Εἴμαστε χρεωμένοι μὲ πνευματικὴ κληρονομιά. Δὲν μᾶς σώζει καμιὰ δικαιολογία. Καὶ ὅλα νὰ τὰ πετάξωμε ἀπὸ τὸ σχολεῖο, τὰ ἀρχαῖα, τὰ νέα, τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια, δὲν μποροῦμε νὰ δικαιολογηθοῦμε σὲ κανέναν, νὰ ἀπαλλαγοῦμε, οὔτε νὰ ξεχάσωμε τὸ χρέος μας. Δὲν μποροῦμε νὰ στοιχειοθετήσωμε κανένα ἄλλοθι.

Θὰ ἔχωμε νὰ ἀντιμετωπίσωμε αὐτοὺς ποὺ προηγήθηκαν καὶ αὐτοὺς ποὺ ἔρχονται...

Ἡ Ἀλήθεια, ποὺ ἐσαρκώθει διὰ τῆς παναχράντου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, ποὺ ἀπέθανε καὶ ἀνέστη καὶ συνανέστησε τὴν οἰκουμένη καὶ συνέστησε τὴν Ἐκκλησία σῶμα Χριστοῦ. Ἡ Χάρις ποὺ ἁγιάζει ὅλο τὸ εἶναι τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ Ἐκκλησία ποὺ βαφτίζει ὅλο τὸν ἄνθρωπο εἰς τὰ ἀπύθμενα βάθη τοῦ μυστηρίου τῆς ζωῆς τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ ἁγιάζει ὅλες τὶς αἰσθήσεις.

Αὐτὴ ἡ Χάρις, ποὺ μπῆκε μέχρι μυελοῦ στὰ ὀστᾶ τοῦ πιστοῦ λαοῦ μας, ποὺ ὑφαίνει τὴ ζωή μας καὶ τὴν κάνει ἄνωθεν ὑφαντὴ μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς ὕλης...

Ὅλο τὸ πνευματικὸ σῶμα τῆς ζωῆς μας ἔχει μηνύματα ποὺ ἀνήκουν σ᾿ ὅλους, ποὺ τὰ περιμένουν ὅλοι, μέχρις ἐσχάτου τῆς γῆς. Καὶ εἴμαστε χρεῶστες πρὸς ὅλους. Καὶ μᾶς ἔχουν κατ᾿ ἀνάγκη βάλει αὐτοὶ ποὺ μᾶς γέννησαν κατὰ σάρκα καὶ κατὰ πνεῦμα σ᾿ ἕνα ὁρισμένο ἐπίπεδο. Καὶ δὲν μποροῦμε νὰ ὑποστείλωμε τὴ σημαία, νὰ μετριάσωμε τὸ χρέος, νὰ ξεκουραστοῦμε σὲ ἄλλο χῶρο, μὲ ἄλλο τρόπο, παρὰ μόνο πάνω σὲ σταυρὸ θυσίας.

Το Άγιον Όρος και η Παιδεία του Γένους μας
Εκδόσεις Ι.Μ. Ιβήρων

Αποχαιρετισμοί...

Μετά απο μια άνιση μάχη ετών η Debbie Phillips έφυγε απο τη ζωή. Η 16 χρονη κόρη της Sarah Phillips έφτιαξε αυτό το συγκλονιστικό video - αφιέρωμα στη μητέρα της. Στιγμές που έζησαν μαζί, απο τα ταξίδια τους. Οταν ήταν όλα καλά αλλά και όταν δεν ήταν...

Το video που συνοδεύεται από το τραγούδι Autumn του Paolo Nutini (τραγουδά η ίδια η κόρη της), έχει δεχθεί χιλιάδες επισκέψεις στο youtube μέσα σε μόλις 3 μέρες.

Eν γνώση και όχι μαγικά..

Την Κυριακή της Ορθοδοξίας, η Εκκλησία, μας υπενθυμίζει ότι η σχέση μας με τον Τριαδικό Θεό περνάει μέσα από τα αγιασμένα υλικά πράγματα, τα σύμβολα, μέχρι να φτάσουμε στη θέωση (σύμβολο = υλικό πράγμα, τελετή ή λέξη + θεία Χάρη). Την Κυριακή του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά μας θυμίζει ότι αυτή η θεία Χάρη που φορείς της είναι τα σύμβολα (Μυστήρια, Σώμα και Αίμα Χριστού, Σταυρός, λείψανα αγίων, αγιασμός, εικόνες, αγία Γραφή, κείμενα και λόγια αγίων κ.λπ.) δεν είναι κάτι κατώτερο του Θεού, γινόμενο και απογινόμενο κτίσμα, αλλά είναι άκτιστη, είναι η άκτιστη ενέργεια του Τριαδικού Θεού που η μακρόχρονη εν μετανοία (με πόνο και θλίψη), με άσκηση, αφομοίωσή της οδηγεί τον θνητό στη θέωση, την ένωση με το Θεό, τον κάνει κατά χάρη θεό. Αφού λοιπόν μας προετοιμάσει κατάλληλα μας καλεί την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, εν γνώση και όχι μαγικά, να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό αιτούμενοι το μέγα έλεος δηλαδή την ύψιστη δωρεά της θέωσης για τον εαυτό μας προσωπκά και για τον κόσμο όλο ώστε να έρθη ως ιστορική πραγματικότητα και επί γης το πολίτευμα του Σταυρού, η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.

Πηγή

Ο μοναχικός θρήνος, του Διονύση Χαριτόπουλου

Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται.
Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα ει μη μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον τρώνε.

Ο αληθινός άντρας δεν ντρέπεται να φανερώσει τον πόνο ή την αδυναμία του· αγνοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και τον ρηχό καθωσπρεπισμό. Συμπάσχει με τον στίχο ο οποίος εκφράζει σε κάποιον βαθμό την προσωπική του περίπτωση, γι' αυτό επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια. Δεν σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά· βρίσκεται σε κατάνυξη...

Ο σωστός χορεύει άπαξ· δεν μονοπωλεί την πίστα. Το ζεϊμπέκικο είναι σαν το «Πάτερ Ημών». Τα είπες όλα με τη μία.

Το ζεϊμπέκικο δεν σε κάνει μάγκα· πρέπει να είσαι για να το χορέψεις. Οι τσιχλίμαγκες με το τζελ που πατάνε ομαδικά σταφύλια στην πίστα εκφράζουν ακριβώς το χάος που διευθετεί η εσωτερική αυστηρότητα και το μέτρο του ζεϊμπέκικου...

Όταν το μνήμα χάσκει στα πόδια σου, ο τόπος δεν σηκώνει άλλον. Είναι προσβολή να ενοχλήσει μια ξένη κι απρόσκλητη παρουσία. Γι' αυτό κάποιοι ανίδεοι αριστεροί διανοούμενοι ερμήνευσαν την επιβεβλημένη ερημία του χορού με τα δικά τους φοβικά σύνδρομα· αποκάλεσαν το ζεϊμπέκικο «εξουσιαστικό χορό», που περιέχει, δήθεν, μια «αόρατη απειλή». Είδαν, φαίνεται, κάποιον σκυλόμαγκα να χορεύει και τρόμαξαν. Όμως, και έναν κυριούλη αν ενοχλήσεις στο βαλσάκι του, κι αυτός θα αντιδράσει.

Το ζεϊμπέκικο είναι κλειστός χορός, με οδύνη και εσωτερικότητα. Δεν απευθύνεται στους άλλους. Ο χορευτής δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, τον οποίο τοποθετεί στο κέντρο του κόσμου. Για πάρτη του καίγεται, για πάρτη του πονάει και δεν επιζητεί οίκτο από τους γύρω. Τα ψαλίδια, τα τινάγματα, οι ισορροπίες στο ένα πόδι είναι για τα πανηγύρια. Το πολύ να χτυπήσει το δάπεδο με το χέρι «ν' ανοίξει η γη να μπει»...

Και, όσο χορεύει, τόσο μαυρίζει. Πότε μ' ανοιχτά τα μπράτσα μεταρσιώνεται σε αϊτό που επιπίπτει κατά παντός υπεύθυνου για τα πάθη του και πότε σκύβει τσακισμένος σε ικεσία προς τη μοίρα και το θείο...

Διον. Χαριτόπουλος

Τα Νέα 14 Σεπτεμβρίου 2002

Έσοπτρον Θεού, εγένου Γρηγόριε...

Τή αυτή ημέρα, Κυριακή δευτέρα τών Νηστειών, μνήμην επιτελούμεν τού εν Αγίοις Πατρός ημών Γρηγορίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης τού Παλαμά.

Στίχοι
• Φωτός λαμπρόν κήρυκα νύν όντως μέγαν,
• Πηγή φάους άδυτον άγει πρός φέγγος.

Ωδή θ'

Έσοπτρον Θεού, εγένου Γρηγόριε, τό κατ εικόνα γάρ άσπιλον ετήρησας νούν δηγεμόνα, κατά παθών σαρκικών ανδρικώς ενστησάμενος, τό καθομοίωσιν, ανελάβου, όθεν οίκος γέγονας τής αγίας Τριάδος λαμπρότατος.

Υποκριτές της Απιστίας...

Πιστεύω..

Πιστεύω σε κρίσεις μου αφαιρετικές, συμπερασματικές της εμπειρίας μου. Λέω: αυτός ο άνθρωπος είναι ευαίσθητος, ο τάδε είναι φίλος πιστός, ο X είναι ζωγράφος ασύγκριτα πιο ταλαντούχος από τον Ψ. Δεν μπορώ να αποδείξω την ορθότητα των προσωπικών μου κρίσεων. Tις πιστεύω.

Πιστεύω σε διαπιστώσεις που εκφράζει η ποίηση και τις επιβεβαιώνει άρρητα η εμπειρία μου. Λέει ο Eλύτης: «Λάμπει μέσα μου κείνο που αγνοώ. Mα ωστόσο λάμπει». Tο πιστεύω.

Πιστεύω στη γνώση που γεννάει ο έρωτας. Oταν «εξαίφνης» συμβεί το θαύμα της αμοιβαιότητας. Tότε γνωρίζω τον άλλον με τρόπο και πληρότητα που καμιά συγκομιδή πληροφοριών δεν κατορθώνει.

Πιστεύω στην αλήθεια που μου μεταγγίζει η Tέχνη. Γνωρίζω τον Mότσαρτ ή τον Bαν Γκογκ ή τον Kαβάφη πληρέστερα και πιο πραγματικά απ' όσο κάποιος γείτονας που τους συναντούσε καθημερινά και τους προσπερνούσε αδιάφορα. Πιστεύω ότι γνωρίζω (δυναμικά και απεριόριστα) την προσωπική ετερότητα μεγάλων μαστόρων που το έργο τους αγαπώ. Aδύνατο να αντικειμενοποιήσω στη γλώσσα την ψηλάφηση αυτής της ετερότητας.

Πιστεύω, χωρίς να μπορώ να αποδείξω, το «νόημα» του κόσμου που συλλαβίζω στο κάλλος του κόσμου. O συλλαβισμός (πάντοτε «ως δι' εσόπτρου εν αινίγματι») καρπός και εμπειρία σχέσης, όχι νοητική πιστοποίηση. Nόημα δεν υπάρχει όταν το κάλλος υποτάσσεται στην εγωτική απαίτηση. Yπάρχει νόημα όταν στο κάλλος συναντάς λόγο κλήσης σε σχέση. Λόγο ενεργητικής ετερότητας, βεβαιότητα έναντι Παρουσίας. Aναπόδεικτη βεβαιότητα.

Χρήστος Γιανναράς
Καθημερινή 30/01/2005