D’ après nature...

Γράψιμο του 1935

Δεν με καταλαβαίνει ο κόσμος. Ούλοι μου λεν να κάνω κάτι άλλο από ότι κάνω. ‘Ερχουνται να μου πουν να κάνω τέχνη όπως θέλουν τα κέφια τα δικά τους, ενώ την κάνω για δικό μου κέφι. Για βάλε, νάσαι ερωτευμένος με μια γυναίκα κι έρχονται οι άλλοι να σου πουν να την παρατήσης για να αγαπήσεις μιαν άλλη, του γούστου τους! Μη χειρότερα! Από τις χίλιες ζαλούρες κι ανησυχίες και τέτοια, που τσαμπουνάνε οι πολλοί κριτικοί σήμερα και οι τέτοιοι, το πιο μεγάλο τούμπανο είναι της λευτεριάς του τεχνίτη. Της λευτεριάς!
Γεννήθηκα φύση ορμητική, μαχητική, λεύτερη… Έδρασα, παναστάτησα, καυγάδισα, κυριάρχησα. Τι με τούτο; «Τι γαρ ωφελήσει άνθρωπον αν τον κόσμον όλον κερδήση και ζημιωθεί την ψυχήν αυτού»; Στα στερνά κατάλαβα πως όλα τούτα είναι ξιππάσματα μπόσικα, και τίποτα στην ουσία. Η ουσία της ζωής είναι άλλη… τεχνίτης ίσα ίσα είναι κείνος που ξέρει τι πρέπει να βγάλει… που ενώ καταλαβαίνει το φούσκωμα της δημιουργίας μέσα του δεν τ΄ αφήνει να πάει όπου θέλει… μα σίγουρος για την δύναμή του και την αξία του , τραβά το γκέμι και ρεγουλάρει το περπάτημά του. Για τούτο κι έχει νόημα ότι κάνει…
Λεν επαναστάτη τον Greco, ενώ ήτανε συντηρητικός…δούλεψε αποτραβηγμένος, κι ετσι πέθανε. Οι σύγχρονοί του δεν τον καταλάβανε, τον λέγαν παλαβόν…γιατί δεν πήγαινε με την μόδα, με τα νέα ρεύματα. Νεωτεριστές, αντιπρόσωποι της εποχής του, ήτανε ο Τιτσιανός, κι άλλοι βενετσιάνοι κ’ ιταλιάνοι… Αυτοί ζωγραφίζανε λεύτερα, γιομάτοι κοσμικό πνεύμα (πρόδρομοι του σημερινού πολιτισμού). Για λευτεριά πέρναγε η ξυπνάδα να βάζουνε το Χριστό μέσα σ’ ένα παλάτι της Βενετιάς να δίνει τσιμπούσι και να πηρετιέται από λακέδες, να ντύνουνε τους Αποστόλους με justaucorps και με νταντέλλες… Ο Θεοτοκόπουλος πήγε στα παλιά, αυτά που σιχαινόντανε οι τοτινοί πιο πολύ κι από σήμερα, εδώ την Ελλάδα, τα ξύλινα χέρια, τα γουρλωμένα μάτια, το θεοκρατισμό...
Το ανώτερο σημείο που έφταξε ο άνθρωπος στην τέχνη, είναι η διακοσμητική, ο ρυθμός, όχι η μίμηση, η σκέτη μίμηση. Τις εντυπώσεις του απ’ τα φαινόμενα τις έβαλε κάτω από νόμους ανθρώπινους, ψυχικούς. Κι όμως, τόση στραβομάρα μας έπιασε, που έχουμε για πρόοδο τον ιμπρεσσιονισμό, το να ζωγραφίζουμε φυσικά, «να τα πιάσεις». Ότι αγώνες έκανε ο άνθρωπος αιώνες αιώνων ίσαμε να κάνη πολιτισμό, εμείς του δίνουμε μια κλωτσιά, κι αρχίζουμε απαξαρχής. D’ après nature, που λεν κ’ είναι της μόδας…
Αυτή η μανία πώχει η εποχή μας, και καλά και σώνει να κάνη δικά της πράματα, καινούργια, επαναστατικά, φαίνεται πως έχει την αιτία στην αδυναμία της. Καταλαβαίνει πως δεν έχει τίποτα σχεδόν δικό της στις τέχνες και γι’ αυτό φοβάται κι ολοένα καυκιέται πως θα δημιουργήσει πράματα που δεν υπήρξαν. Ως τώρα δεν κάνει παρά να χαλά όσα καλά βρήκε από τα πριν...

Φώτη Κόντογλου, Για να πάρουμε μία ιδέα περί ζωγραφικής.

Εκδ. Αρμός

Μια δουλειά που μιλούσε από μόνη της...

Το ηφαίστειο της Καντάνιας

Το μάζεμα των ελαιών εν Μυτιλήνη

Επιστρέφοντας από την Αμερική, τον Ιούνιο του 1961, σταμάτησα για λίγες μέρες στο Παρίσι. Και καθώς βγήκα να χαζέψω στους δρόμους, το πρώτο πράγμα που είδα ήτανε, σε μια βιτρίνα βιβλιοπωλείου, όπου συνήθιζα να πηγαίνω άλλοτε, η μεγάλη «αφίσα» της Έκθεσης Θεοφίλου που είχε ανοίξει, ακριβώς εκείνη την εβδομάδα στις αίθουσες του Λούβρου. Η καρδιά μου άρχισε να χτυπά δυνατά. Έ λοιπόν ναί, υπήρχε δικαιοσύνη σ’ αυτόν τον κόσμο. Άρχισα πάλι να σιγοπερπατώ και ν' αναλογίζομαι άθελά μου πως είχε η αρχίσει η ιστορία αυτή. Τα πρώτα δειλά βήματα, τα διαβήματα πέντ' έξι φίλων, τα άρθρα του Σπύρου Μελά μέσα στη γενική κατακραυγή, των «μορφωμένων». Ύστερα, τα δύο δημοσιεύματα σε ξένα περιοδικά, το ένα στο Voyαge en Grece, και το άλλο στο Arts et Μetiers Grαphiques. Αργότερα, την πρώτη επίσημη έκθεση στο «Βρετανικό Ινστιτούτο» των Αθηνών. Και τώρα...

Βέβαια, υπήρχε πίσω απ' όλα αυτά ένας άνθρωπος. Σεμνός και αθόρυβος, όπως όλοι που κάνουν καλό σ’ αυτό τον τόπο, κάποτε και παρά την θέληση μας. Που αγαπούσε την καλή ζωγραφική και αγαπούσε την μικρή πατρίδα του με την ιερότητα προς τις αισθήσεις - το γευστικό χρώμα, το γευστικό φρούτο- που έχουν οι σωστοί Έλληνες, όταν το κατορθώνουν να μένουν σωστοί, - τι περίεργο – μακριά απ’ τον τόπο τους. Μιλώ για τον Ε. Teriade (Στρατή Ελευθεριάδη), που με τη νηφάλια κρίση του, και το ανοιχτό πνεύμα του, κράτησε από τη γαλλική πρωτεύουσα τα ηνία της Καλλιτεχνικής ζωής σ' όλο το μάκρος που αξιώθηκε να διατρέξει η μοντέρνα τέχνη, από την αρχή σχεδόν του αιώνα ως τις ημέρες μας. Η τύχη το έφερε να βρεθώ κοντά του για ένα μεγάλο διάστημα και να παρακολουθήσω με πόση σοφία ήξερε να κρατά το ζύγι ανάμεσα στα ταπεινά και στα μεγάλα - φτάνει και τα δυο τους να 'χανε τη σφραγίδα της γνησιότητας. Ανάμεσα σ' ένα μισογκρεμισμένο «πύργο» της Βαρειάς και σ’ ένα δουκικό παλάτι της Τουραίνης, σ’ έναν μπαξέ της Γέρας και σ' ένα ροδώνα της Κυανής Ακτής. Και για να προχωρήσω: ανάμεσα σ ένα Θεόφιλο και σ’ έναν Βonnard. Η καλή ζωγραφική, όπως και οι καλές ανθρώπινες σχέσεις, δεν έχουν άλλο διακριτικό από την ποιότητα. Μου μένει αξέχαστο ένα βράδυ, όταν έμενα στο Παρίσι, που μαζί με τον Alberto Giacometti μας φώναξε στο σπίτι του και μας έδειξε λίγα έργα του Θεόφιλου, απ' αυτά που είχε πάρει μαζί του. Με πόση ευλάβεια, με πόση προσοχή να μη δείξει την παραμικρή συγκατάβαση. Ήταν κάτι, άλλωστε , που το έκανε σπάνια, όταν το έφερνε ο λόγος, και πάλι χωρίς να κουράζει τον θεατή, χωρίς να συνοδεύει με σχόλια μια δουλειά που μιλούσε από μόνη της.

Οδυσσέα Ελύτη,

Ανοιχτά Χαρτιά

Εκδόσεις Ίκαρος

Όθεν και ελάλει τρανώς και καθαρώς...

Τω αυτώ μηνί ΚΑ΄, μνήμη του Οσίου Πατρός ημών Μαξίμου του Ομολογητού.

Άχειρ άγλωττος χείρα και γλώτταν φύεις,
Και χερσί Θεού Μάξιμε ψυχήν δίδως.
Εικάδι πρώτη πότμος Μαξίμου όσσ’ εκάλυψεν.

Oύτος ο Άγιος ήτον κατά τους χρόνους Κώνσταντος, του πατρός μεν Κωνσταντίνου του Πωγωνάτου... εν έτει χογ΄ [673]. Eπειδή δε ετιμήθη από τους βασιλείς με μεγάλας τιμάς, και εφάνη ικανός εις τας πολιτικάς διοικήσεις, τόσον διά την σοφίαν και λόγον του, όσον και διά τον τρόπον και αγαθήν του προαίρεσιν, μάλιστα δε διά την σύνεσιν, οπού είχεν εκ της πολυκαιρίας εις το να συμβουλεύη καλώς τα πρακτέα. Διά ταύτα λέγω, πάντα, ανεβιβάσθη εις το αξίωμα του πρωτοασηκρήτου, και έγινε συγκοινωνός εις τας βουλάς των βασιλέων. Eπειδή δε η πονηρά και αιρετική δόξα των μίαν θέλησιν επί Xριστού φρονούντων ανοήτως και δυσσεβώς, τω τότε καιρώ επεκράτει, οι οποίοι, διά της αιρέσεως ταύτης αναιρούσαν τας δύω φύσεις του Χριστού, διά τούτο επροτίθεντο εις τα παζάρια και εις τας Eκκλησίας διατάγματα και ορισμοί βασιλικοί, οίτινες εδεφένδευον και εστερέοναν την αίρεσιν ταύτην. Τότε λοιπόν ο φερωνύμως μέγιστος ούτος Μάξιμος (Μάξιμος γαρ λατινικά θέλει να ειπή μέγιστος) δεν υπέφερε να συγκοινωνή με την δυσσέβειαν των δυσσεβών. Όθεν αφήσας τας βασιλικάς τιμάς, και τας κοσμικάς εξουσίας, επροτίμησε καλλίτερα να ήναι παρερριμμένος εις τον οίκον του Θεού... Και πηγαίνωντας εις το Μοναστήριον το ευρισκόμενον εις την Χρυσόπολιν, ήτοι εις το νυν λεγόμενον Σκούταρι, εκούρευσε τα μαλλία της κεφαλής, και έγινε Μοναχός. Ύστερον δε έγινε και Hγούμενος του ιδίου Μοναστηρίου.
Έπειτα πυρποληθείς από τον θεϊκόν ζήλον, πηγαίνει εις την παλαιάν Ρώμην, και πείθει τον μακαριώτατον Πάπαν Μαρτίνον, να αθροίση τοπικήν Σύνοδον, και να αναθεματίση τους αρχηγούς των Μονοθελητών. Ου μόνον δε τούτο το γενναίον έργον εποίησεν ο τρισόλβιος, αλλά και λόγους και επιστολάς συνέγραψεν, ελέγχων τους ούτω φρονούντας αιρετικούς, και βεβαιόνωντας με συλλογιστικάς αποδείξεις, και με γραφικάς μαρτυρίας, την ακρίβειαν της Ορθοδόξου ημών πίστεως, τα οποία έστειλεν εις διάφορα μέρη και Eκκλησίας της οικουμένης.
Όταν δε εγύρισεν από την Pώμην εις Κωνσταντινούπολιν, ως υπεύθυνος κατακρίνεται ομού με τους δύω μαθητάς του... από την βασιλικήν σύγκλητον... Διά ταύτα λοιπόν πέμπεται εξόριστος εις μίαν φυλακήν κατά το μέρος της Θράκης. Eπειδή δε επέμενεν εις την Oρθοδοξίαν της πίστεως, τούτου χάριν έκοψαν την χείρα και την γλώσσαν του. Και από εκεί τον έπεμψαν εξόριστον εις την των Λαζών χώραν, και εκεί μένωντας τρεις χρόνους, και μόνος του υπηρετών εις τας εδικάς του χρείας, έγινε πλήρης ημερών. Ολίγον δε ασθενήσας, ανεπαύθη εν Κυρίω, και ενταφιάσθη εις το εκεί Μοναστήριον του Aγίου Aρσενίου, ενεργώντας καθ’ εκάστην ημέραν πολλά θαυμάσια.
Λέγουσι δε, ότι και αφ’ ου έκοψαν την ιεράν γλώσσαν του, απεκατεστάθη πάλιν αυτή παρά Θεού υγιής, ως το πρότερον. Όθεν και ελάλει τρανώς και καθαρώς με αυτήν, έως ήτον εις την παρούσαν ζωήν...

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού. Τόμος Β´. Εκδόσεις Δόμος, 2005

Πηγή : Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

Αγάπη μεν έστι διάθεσις ψυχής αγαθή...

1.1 (α’) Ἀγάπη μέν ἐστι διάθεσις ψυχῆς ἀγαθή, καθ᾽ ἣν οὐδὲν τῶν ὄντων τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως προτιμᾷ· ἀδύνατον δὲ εἰς ἕξιν ἐλθεῖν ταύτης τῆς ἀγάπης, τὸν πρός τι τῶν ἐπιγείων ἔχοντα προσπάθειαν.

1.6 (στ‘) Ὁ τῇ εἰς Θεὸν ἀγάπῃ τὸν νοῦν ἔχων προσηλωμένον πάντων τῶν ὁρωμένων καὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος ὡς ἀλλοτρίου καταφρονεῖ.

1.13 (ιγ’) Ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν οὐ δύναται μὴ καὶ πάντα ἄνθρωπον ἀγαπῆσαι ὡς ἑαυτόν, εἰ καὶ πρὸς τὰ πάθη δυσχεραίνει τῶν μήπω κεκαθαρμένων. Διὸ καὶ τὴν ἐπιστροφὴν αὐτῶν βλέπων καὶ τὴν διόρθωσιν, ἀμετρέτῳ καὶ ἀνεκλαλήτῳ χαίρει χαρᾷ.

1.15 (ιε’) Ὁ ἴχνος μίσους βλέπων ἐν τῇ ἑαυτοῦ καρδίᾳ διὰ οἱονδήποτε πταῖσμα πρὸς τὸν οἱονδήποτε ἄνθρωπον, ἀλλότριος τυγχάνει πάμπαν τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης· διότι ἡ εἰς τὸν Θεὸν ἀγάπη τοῦ εἰς ἄνθρωπον μίσους παντελῶς οὐκ ἀνέχεται.

Μαξίμου Ομολογητού, Κεφάλαια περί Αγάπης

Μια φορά κι ένα καιρό, σε μια χώρα μακρινή..

Μικρές Χαρές, η μικρού μήκους ταινία του Κωνσταντίνου Πιλάβιου

Ο χρόνος για τους Μετα-έλληνες, του Χρήστου Γιανναρά

Τον εναργέστερο ορισμό του χρόνου τον έδωσε ο μύθος: Χρόνος είναι ο Κρόνος, ένας θεός που γεννάει παιδιά και τα τρώει. Η εικόνα αναπαράγει τη χρονική διαδοχή σαν πραγματικότητα προσωποποιημένη: Κάποιος «θεός» μεταβάλλει αδιάκοπα το παρόν σε παρελθόν, την ύπαρξη σε ανυπαρξία.

Η κριτική σκέψη, που πρωτογέννησαν στην ανθρώπινη Ιστορία οι κάποτε Ελληνες, απροσωποποίησε τον γεννήτορα: Τον χρόνο τον γεννάει η μεταβολή, δηλαδή η αέναη στο σύμπαν κίνηση. Ταυτίζεται ο χρόνος με την ουράνια σφαίρα στην κίνησή της, τα ουράνια σώματα είναι «όργανα χρόνου», μέτρα για να μετράμε τον χρόνο...

Σε αυτό το γίγνεσθαι της αδιάκοπης χρονικής «ροής» ο Ηράκλειτος θα διαβλέψει μια σύνθεση της ύπαρξης και της ανυπαρξίας, που την πιστοποιούμε ως εμπειρία αδιάκοπα καινούργιων πραγματοποιήσεων: «στο ίδιο ποτάμι δεν γίνεται να μπούμε δυο φορές» – τα νερά που μας βρέχουν κάθε φορά είναι άλλα. Η «ροή» είναι κυκλική, όχι σταθερή περιοδική επανάληψη των ίδιων γεγονότων, αλλά μια αδιάκοπα επιστρεπτική ενοποίηση κάθε έκφανσης του υπάρχειν (ροή συναγωγής και διασκορπισμού, σύστασης και αφανισμού, παρουσίας και απουσίας).

Στον χρόνο ως ανακύκληση θα επιμείνει και ο Πλάτων, αλλά για να φωτίσει τη διαφορά των αισθητών από τις μήτρες καταγωγής τους: τις «ιδέες». Η πραγματικότητα των αισθητών είναι χρονική, των ιδεών αιώνια («αιών» ο «αιεί ών», αυτός που δεν έχει αρχή και τέλος, δεν γίνεται ούτε περατούται). Οπως κάθε αισθητό καθορίζεται στην ύπαρξή του από την «ιδέα» του, έτσι και ο χρόνος μπορεί να οριστεί ως προς τη σχέση του με τον αιώνα: Ο κύκλος είναι εικόνα της πληρωματικής ολότητας και ο κυκλικός χρόνος «κυκλούμενη» εικόνα του αιώνα...

Ο Αριστοτέλης, ο απροσμέτρητος, επιχείρησε να διευρύνει την εμπειρία μας αναλύοντας την αποκλειστικά ανθρώπινη ικανότητα του «χρονίζειν»: Ο χρόνος είναι αριθμούμενος. Οχι ως αντικείμενο μέγεθος που υπόκειται σε μέτρηση, αλλά ως αριθμός ακατάπαυστα συντελούμενος με την πρόοδο της διαδοχής προτέρου και υστέρου. Η διαδοχή γίνεται κατανοητή ως «φορά» (μεταφορά, μετατόπιση) μιας μονάδας, της οποίας το πέρασμα - μετάβαση από το πρότερο στο ύστερο μας επιτρέπει να αντιληφθούμε τη διαδοχή - ροή του χρόνου (το ότι ο χρόνος «περνάει»). Η νοητή αυτή μονάδα είναι το «νυν». Ο χρόνος επομένως είναι αριθμούμενη «φορά» χάρη στο νυν που αντιστοιχεί στη φερόμενη μονάδα ή στη μονάδα της προόδου του αριθμού. Αλλά αυτά όλα μόνο για την κατανόηση, όχι για την εμπειρία...

Ο επόμενος γίγας, Μάξιμος ο Ομολογητής, κομίζει αντίρρηση: το χρονικά αδιάστατο παρόν, η ελευθερία από την αναγκαιότητα της διαδοχής προτέρου και υστέρου, είναι εφικτά στον άνθρωπο. Γιατί ο χρόνος δεν μετράει μιαν ανερμήνευτα δεδομένη (τυχαία ή νομοτελειακή) «ροή» (κίνηση - μεταβολή), μετράει μια «σχέση» που έχει «νόημα», δηλαδή αιτία και σκοπό... Ο Λόγος, ο Αίτιος του υπαρκτού καλεί τα όντα εκ του μη όντος (την άσχετη ύπαρξη) στο είναι: στην περιπέτεια της σχέσης, στην ελευθερία...

Μόνο ο άνθρωπος έχει την ικανότητα του χρονίζειν, τη λογική ικανότητα: Να καθιστά τον υλικό κόσμο λόγο υπαρκτικά αυτόνομο, ενεργούμενη άρνηση της Αιτιώδους Αρχής του, χρονικότητα φθοράς και θανάτου.

Η κατάθεση προτάσεων νοηματοδότησης του χρόνου, και της ύπαρξης στον χρόνο, ήταν πάντοτε το υπούργημα ή η ειδοποιός διαφορά που έδινε ταυτότητα στους Ελληνες. Στα τετρακόσια χρόνια κάτω από τον τουρκικό ζυγό η συνείδηση του υπουργήματος διαφυλάχτηκε, αλλά η πανανθρώπινη δυναμική του «απέσβετο». Και στη συνέχεια, η κατάρα του εθνικισμού, εκατόν ογδόντα εννέα χρόνια τώρα, εξάλειψε τη συνείδηση του οικουμενικού υπουργήματος, μετάλλαξε τον Ελληνισμό σε βαλκανική επαρχία... Οι ταγοί της χώρας ανελλήνιστοι ώς το μεδούλι, καταστρέφουν μεθοδικά την ιστορική συνείδηση, την πολιτιστική ευαισθησία, τη γλώσσα, την αξιοπρέπεια των ακόμα Ελληνόφωνων.

Σε ποιους να κομίσει «νόημα» του χρόνου σήμερα η γλώσσα του Ηράκλειτου, του Αριστοτέλη, του Μαξίμου;

Η Καθημερινή της Κυριακής, 3 Ιανουαρίου 2010

"ο φωτίζει πάντα άνθρωπον..."

''Ην το φως το αληθινόν, ο φωτίζει πάντα άνθρωπον, ερχόμενον εις τον κόσμον'' (Ιω. 1:9).

Το Χριστουγεννιάτικο Μήνυμα του Αρχ. Αλβανίας Αναστάσιου Γιαννουλάτου

Είθε ο νέος χρόνος να μας φέρει λιγότερα...

Είθε ο νέος χρόνος να μας φέρει λιγότερα…

λιγότερο πόνο σε αυτούς που πονούν,

λιγότερο μίσος σε αυτούς που μάχονται,

λιγότερη στέρηση σε όσους στερούνται,

λιγότερο πόλεμο, λιγότερο θάνατο,

λιγότερη καταπίεση, λιγότερη εκμετάλλευση,
λιγότερη δυστυχία και λιγότερη οδύνη.

Κι αν τύχει και φέρει μαζί...

λιγότερη αφθονία και λιγότερη απόλαυση,

λιγότερο πλούτο και λιγότερη καλοπέραση,

Ίσως τότε μας χαρίσει...

λιγότερη ελαφρομυαλιά και λιγότερη σπατάλη,

λιγότερη επιπολαιότητα και λιγότερη αυθάδεια.

Ίσως τα λιγότερα είναι περισσότερα…

Από το Ιστολόγιο του Ν.Δήμου

Ευροκλύδων, Τεύχος 9

Νοέμβριος Δεκέμβριος 2005

ο Λόγος σαρκούται, καί τού Πατρός ου κεχώρισται...

Τή ΚΕ' τού αυτού μηνός, Η κατά σάρκα Γέννησις τού Κυρίου καί Θεού καί Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.

Στίχοι

· Θεός τό τεχθέν, η δέ Μήτηρ Παρθένος.
· Τί μείζον άλλο καινόν είδεν η κτίσις;
· Παρθενική Μαρίη Θεόν εικάδι γείνατο πέμπτη.

Ήχος β'

Μέγα καί παράδοξον θαύμα, τετέλεσται σή μερον! Παρθένος τίκτει καί μήτρα ου φθείρεται, ο Λόγος σαρκούται, καί τού Πατρός ου κεχώρισται, Άγγελοι μετά Ποιμένων δοξάζουσι, καί ημείς σύν αυτοίς εκβοώμεν, Δόξα εν υψίστοις Θεώ, καί επί γής ειρήνη,

Μηναίο μηνός Δεκεμβρίου

εί έχεις καρδίαν, δύνασαι σωθήναι...

Το ντοκιμαντέρ, παραγωγής 2009 της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου Αγίου Όρους, αναφέρεται στο ζήτημα της Μονής Εσφιγμένου, το οποίο διαταράσσει από τό 1972 τήν μακραίωνη παράδοση ησυχίας καί αγιασμού πού διασώζεται στό Περιβόλι της Παναγίας, στόν Άθω. Ο Νίκος Αναγνωστόπουλος, με τον κινηματογραφικό φακό του, αποτυπώνει με ευαισθησία και διακριτικότητα τις σκέψεις και τούς προβληματισμούς των Καθηγουμένων των Αγιορειτικών Μονών, των Αντιπροσώπων της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους και άλλων αγιορειτών πατέρων, καταγράφοντας –με φόντο τό μοναδικής ομορφιάς φυσικό περιβάλλον, τα θαυμαστά κτίρια, τούς καλλιτεχνικούς θησαυρούς, τήν καθημερινή καί λατρευτική ζωή– τήν οπτική μέσα από τήν οποία τοποθετείται η Αθωνική πολιτεία απέναντι στο συγκεκριμένο φαινόμενο.

"Το Άγιον Όρος συγκέντρωσε όλες τις μορφές της μοναχικής ζωής, και δείχνει ότι σέβεται πάρα πολύ τον άνθρωπο, την ελευθερία του και τις προτιμήσεις του, συνδυάζοντας τα εξής πολύ σημαντικά χαρακτηριστικά: την ποικιλία με την ενότητα. Ενώ είναι ποικίλο, ταυτόχρονα είναι και ενωμένο. Και γι’ αυτό ακριβώς, ενώ μπορούμε να έχουμε την πολυμορφία, την ποικιλία, τις σκέψεις μας, τις απόψεις μας, τα βιώματά μας, δεν μπορούμε και δεν έχουμε το δικαίωμα να διασπάμε την ενότητα..."

Αρχιμ. Ελισαίος, Ηγούμενος Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας

"Ξέρουμε από την παράδοσή μας, ότι πολλοί άγιοι πατέρες έμειναν ακόμη και μόνοι τους μία στιγμή να υπερασπίζονται την ορθοδοξία, αλλά δεν κάνανε σχίσμα. Κάνανε υπομονή και η θεία χάρη τους δικαίωσε και είναι Άγιοι της Εκκλησίας· η πίστη που υποστήριξαν και που έζησαν πρωτίστως επικρατεί σήμερα στην Εκκλησία μας. Αλλά σχίσμα δεν έκαναν..."

Αρχιμ. Τύχων, Ηγούμενος Ι.Μ. Σταυρονικήτα

Πλήρης ημερών..

Ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους της λεγόμενης γενιάς του 1930 με πλήθος διακρίσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ο Γιάννης Μόραλης, έφυγε από την ζωή πλήρης ημερών, στα 93 του χρόνια.Ο Γιάννης Μόραλης γεννήθηκε στην Αρτα το 1916 και το 1927 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα.
Σε ηλικία 15 ετών έγινε δεκτός στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας σπουδάζοντας κοντά στον Αργυρό , τον Γερανιώτη, τον Παρθένη και τον Κεφαλληνό, ζωγραφική και χαρακτική.
Έφυγε το 1936 για τη Ρώμη, με υποτροφία. Στην συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου και σπούδασε νωπογραφία και ψηφιδωτό και το 1947 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής στην ΑΣΚΤ.Το 1949, μαζί με άλλους Έλληνες ζωγράφους, μεταξύ των οποίων ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Νίκος Νικολάου και Νίκος Εγγονόπουλος, ιδρύουν την καλλιτεχνική ομάδα «Αρμός» και διοργανώνουν την πρώτη κοινή έκθεση στο Ζάππειο το 1950.
Από το 1954 ξεκινάει την συνεργασία του με το ελληνικό θέατρο, πρώτα με το Θέατρο Τέχνης και στη συνέχεια με το Εθνικό Θέατρο. Το έργο του Μόραλη περιλαμβάνει εικονογραφήσεις βιβλίων των ποιητών Ελύτη και Σεφέρη, εξώφυλλα δίσκων μουσικής, γλυπτά, τοιχογραφίες καθώς και σκηνικά και κουστούμια για το Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας και τα μπαλέτα του Ελληνικού Χοροδράματος.Τιμήθηκε για πρώτη φορά με βραβείο ζωγραφικής το 1940. Αποχώρησε από την ΑΣΚΤ το 1983 και το 1988 η Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας τον τίμησε με μεγάλη αναδρομική έκθεση. Το 1999 του απονεμήθηκε το μετάλλιο του Ταξιάρχη της Τιμής . Έργα του ανήκουν σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.Ζωγραφική, γλυπτική, εικονογράφηση, ανάγλυφα σε κτήρια, σε όλο το έργο του Γιάννη Μόραλη, από τα πιο παραστατικά ως τα αφηρημένα, ένα σύμβολο επανέρχεται : ο φτερωτός άγγελος με την διττή μορφή του έρωτα και του θανάτου.
Η πρώτη του θεατρική δουλειά βασιζόταν στο έργο Ωδή εις θάνατον του Κάλβου και ο ίδιος ο ζωγράφος έλεγε ότι είχε δοκιμάσει έντονα το βίωμα του θανάτου καθώς τον συνόδευε πάντα ο τραγικός θάνατος του πατέρα του σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα τον Μάρτιο του 1937 αλλά και οι σκηνές από κηδεία στην Αρτα και την Πρέβεζα όταν ήταν πολύ μικρός.

Πηγή : In.gr

Περί Σημαιολογίας, του Κ. Γεωργουσόπουλου (ή αλλιώς περί κουρελοπάνων...)

ΠΡΑΞΗ ΠΡΩΤΗ

Πριν από πολλά πολλά χρόνια (κοίτα που η Ιστορία πάει να γίνει απίστευτο, στους καιρούς μας, παραμύθι), μια φορά δηλαδή κι έναν καιρό, όπου όλα τα ΄σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά, όταν οι μελανοχίτωνες κατακτητές είχαν κτηνωδώς επιβάλει το «δίκαιο» της βίας στη χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία και πάνω στον Βράχο που συμβόλιζε μέσα στην ιστορία του κόσμου το λίκνο αυτής της Δημοκρατίας, στην Ακρόπολη, είχαν κατεβάσει το σύμβολο της Ανεξαρτησίας της, της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης κάθε λαού, τη Σημαία, δύο αμούστακα παιδιά, φανατικά για Λευτεριά και Δημοκρατία, νύχτα, άοπλα, χωρίς κουκούλες, αναρριχήθηκαν στον βράχο της Ακρόπολης και χωρίς να φοβηθούν τον κατακτητή σκοπό, κατέβασαν το σύμβολο - σημαία του επίβουλου κατακτητή και ανέβασαν τη Σημαία της Ελλάδος.

Ύστερα κατέβηκαν πάλι τον κακοτράχαλο βράχο και χάθηκαν, ενώ μετά την αποκάλυψη της πράξης τους επικηρύχτηκαν από τα στρατεύματα της Κατοχής και έγιναν για το δούλο έθνος σύμβολα Μάχης, Ελπίδας, Αντίστασης και Ελευθερίας.

ΠΡΑΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ

Πολλά πολλά χρόνια μετά, μια άλλη φορά κι έναν άλλο καιρό (κοίτα που πάει να γίνει η Ιστορία παραμύθι στους μίζερους καιρούς μας), όταν πάλι όλα τα ΄σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά, και κατακτητές και καταπατητές των ελευθεριών του λαού ήταν ντόπιοι ορκοπάτες στρατιωτικοί και τα παιδιά βγήκαν πάλι στους δρόμους και πλήρωσε η νεολαία με αίμα ακριβό την κτηνώδη βία τους, σύμβολο της εξέγερσης της συνειδητοποιημένης γενιάς της εσωτερικής αντίστασης ήταν μια ματωμένη σημαία του Ανώτατου Ιδρύματος που έγινε ορμητήριο και βωμός θυσίας του αγώνα.

Κάθε χρόνο από τότε η αιματοβαμμένη σημαία, το σύμβολο της εξέγερσης, προπορεύεται στις εορταστικές επετείους μνήμης και τιμής των ειρηνικών πορειών των πάνδημων διαδηλώσεων.

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ

Έπειτα από λίγα χρόνια από την εξέγερση, καθηγητές πανεπιστημίου σε δημόσιες δηλώσεις μαζί με άλλους πνευματικούς ρατέδες χαρακτήρισαν τις σημαίες κάθε λαού «πανιά», «κουρέλια», «σύμβολα εθνικισμού», «ιδεοληπτικές προλήψεις». Οι ίδιοι εξάλλου «θεωρητικοί» ονόμαζαν και ανέλυαν τα έθνη κατασκευές, τα κράτη μηχανές βίας και την ιστορία των λαών σενάριο φανταστικού σίριαλ. Αυτές οι απόψεις πέρασαν στα αμφιθέατρα, στα σχολικά εγχειρίδια και στη μαζική νάρκωση του πληθυσμού με πολιτισμικά προϊόντα των παρακμασμένων κρατών που εγκαινίαζαν την κουλτούρα της εμπορευματικής συναλλαγής στο παγκόσμιο χρηματιστήριο των ναρκωτικών, της αγελαίας διασκέδασης, της ομοιομορφίας, της αλαλίας και των κραυγών, του ωμού εργαλειακού σεξ και της απαξίωσης μετά βδελυγμίας της παράδοσης, της μεγάλης τέχνης, της ποίησης, των τεχνών. Η μαζική μουσική βασίζεται στον ρυθμό των 2/4, δηλαδή στον ήχο που εκπέμπει το έμβρυο κολυμπώντας στο αμνιακό υγρό, η ζωγραφική και η γλυπτική έγιναν εγκατάσταση όπου εκτίθενται σπέρματα, προφυλακτικά, κόπρανα, ούρα, πτώματα σεσηπότα...

ΠΡΑΞΗ ΤΡΙΤΗ

Τα γεγονότα του Δεκεμβρίου 2008. Τυφλή βία, χωρίς κανένα αίτημα και χωρίς καμία επίπτωση στη συνέχιση και διόγκωση των συμπτωμάτων του ιντερμεδίου που τείνει πλέον να γίνει διαρκές μονόπρακτο.

ΠΡΑΞΗ ΤΕΤΑΡΤΗ

Παιδιά- προϊόντα της «ιδεολογίας» του ιντερμεδίου με κουκούλες, με σφυριά... χωρίς κανένα εμπόδιο στην ελεύθερη έκφραση, με κουκούλες, με σφυριά, με μολότοφ, με καδρόνια, τραυματίζουν τον πρύτανη του Πανεπιστημίου που υπερασπίζεται το άσυλο των ελεύθερων ιδεών, ακόμη και τους καθηγητές που θεωρούν τη σημαία «κουρέλι», σπάνε την πόρτα της πρυτανείας, υποστέλλουν τη σημαία και αναρριπίζουν στον αττικό ουρανό τη σημαία του Αναρχισμού... Πρώτη φορά την είδαμε να κυματίζει τη σημαία αυτή, διαγωνίως μισή κόκκινη μισή, μαύρη, μισή κομμουνισμός, μισή ναζισμός, μελανέρυθρη. Οι δύο μεγάλες αυταπάτες του πολιτισμού του 20ού αιώνα.

ΣΑΤΥΡΙΚΟ ΕΠΙΜΥΘΙΟ

Κύριε καθηγητά, πέστε σ΄ αυτά τα παιδιά, αν σας αποκαλύψουν το πρόσωπό τους, πως η σημαία, η κάθε σημαία κι ΑΥΤΗ είναι ένα κουρελόπανο!

Εφημερίδα Τα Νέα 12 Δεκεμβρίου 2009

Eπιποθώ του πλείονος και πάντοτε στενάζω...

Όταν θέλω να τονίσω οτιδήποτε, να το μεγενθύνω, να του δώσω μεγαλύτερες διαστάσεις και κυρίως να παραδεχθώ άτι δεν μπορώ να το αντιμετωπίσω, του κολλάω τη λέξη ¨κρίση¨. Είναι αλήθεια ότι λειτουργεί αφυπνιστικά, σα σειρήνα σε καιρό πολέμου. Είναι λέξη μαγνήτης, που τραβά την προσοχή. Γίνεται πυξίδα που χαράζει νέους χάρτες προσανατολισμού. Ρίχνω μια ματιά στην πορεία του ανθρώπου, στην ιστορία. Ωκεανός κρίσεων. Η μια κρίση διαδέχεται την άλλη όπως τα κύματα και όλες μαζί συνθέτουν την εικόνα της φουρτούνας, της ταραχής. Μέσα στα σκοτεινά σπλάχνα αυτού του ωκεανού χάνεται ο άνθρωπος. Χάνεται στην προσπάθεια του να αντιμετωπίσει την κάθε κρίση που σα νάρκη κρύβεται ύπουλα στο επόμενο βήμα του. Βλέπω τον άνθρωπο να προσπαθεί να κρατηθεί στη επιφάνια του ωκεανού. Πώς να κρατηθεί; Πώς να κρατηθεί, όταν πιστεύει ακράδαντα ότι η ευθύνη της κρίσης είναι φορτίο που βαραίνει μόνο τους άλλους. Αγωνίζεται για την κρίση ταυτότητας όταν ο εγωισμός του έριξε την ατομική βόμβα με αποτέλεσμα τον διαμελισμό της προσωπικότητας του. Επαναστατεί στην κρίση των ηθικών αξιών με τα πλέον ανήθικα μέσα. Πρωτοστατεί στον αγώνα για την οικολογική κρίση, αγοράζοντας ένα-δυο οικόπεδα σε πρώην καμμένη δασική έκταση και σκορπίζοντας ψύλλους για να σωθεί η ζωική τροφική αλυσίδα. Όσο για την οικονομική. Εδώ ο αγώνας γίνεται αδυσώπητος, σκληρός. Αγανακτεί, αγχώνεται, απογοητεύεται μοιρολογεί και… ζητά περισσότερα.
Τον βλέπει από μια γωνιά της αιωνιότητας ο Άγιος Συμεών ο νέος θεολόγος και μοιρολογεί κουνώντας το κεφάλι του: «επιποθώ του πλείονος και πάντοτε στενάζω». Όλες αυτές τις αθεράπευτες κρίσεις τις γέννησε η απουσία μιας κρίσης που ο άνθρωπος φρόντισε, να εξορίσει από τη ζωή του, της κρίσης του Θεού. Έκανε οδηγό, την δική του κρίση που έγινε τελικά κρίμα, κατάκριση και καταδίκη του. Διαφορετικό σκηνικό συνθέτει η παρουσία της κρίσης του Θεού. Ο άνθρωπος που την δέχεται μαζεύει τα κομμάτια του και τα ενώνει με τη χάρη, θεωρεί ότι η ευθύνη είναι δικό του φορτίο, η καρδιά του γίνεται πηγή, ξεχειλίζει αγάπη που φτάνει και αγκαλιάζει όλη την κτίση, θεωρεί ότι έχει τα πάντα. Είναι ειρηνικός, αναπαυμένος, μακάριος. Βλέπω τις δυο εικόνες. Την φουρτούνα και την γαλήνη. Τις κρίσεις του ανθρώπου και την κρίση του Θεού. Ξέρω ότι το πρώτο βήμα προς τη δεύτερη εικόνα είναι η άρνηση της κρίσης μου. Αρκεί να σταθώ με συναίσθηση μπροστά στο Χριστό, και να του ψιθυρίσω: Τα είχα όλα μια φορά, μα ήθελα παραπάνω, τι να τα κάνω τώρα πια απόψε που Σε χάνω.
Και… να πίσω στο ωκεανό του ελέους Του.

Ευροκλύδων Τεύχος 28,

Αύγ. Σεπ. Οκτ. 2009

Αποπροσανατολισμοί..

"Δεν ταυτίζομαι με δηλώσεις που αποπροσανατολίζουν τον κόσμο και στοχοποιούν μερίδες πολιτών ανάλογα με τα πολιτικά τους φρονήματα.

Η δολοφονία του Αλέξανδρου έγινε από συγκεκριμένους αστυνομικούς που πρέπει να τιμωρηθούν όπως έχει καθήκον μια συντεταγμένη πολιτεία και σ' αυτό οφείλουμε να επικεντρώσουμε την προσοχή μας"

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης της κας Τσαλικιάν, μητέρας του 15 χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου, δημοσιεύεται στην εφημερίδα VETO της Κυριακής 6 Δεκεμβρίου 2009

Αντικατοπτρισμοί...

Παρατηρείτε κάτι?

Τον τα σύμπαντα διέποντα Χριστόν, εύρες κυβερνήτη..

Τή Λ’ τού αυτού μηνος, Μνήμη τού Αγίου ενδόξου καί πανευφήμου Αποστόλου, Ανδρέου τού Πρωτοκλήτου.

Στίχοι

Αντίστροφον σταύρωσιν Ανδρέας φέρει,
Φανείς αληθώς ού σκιώδης αντίπους.
Σταυρόν κακκεφαλής τριακοστή Ανδρέας έτλη.

Τήν θάλασσαν τού βίου περαιούμενος, εν σκάφει τώ τού σώματος, τόν τά σύμπαντα διέποντα Χριστόν, εύρες κυβερνήτην παμμακάριστε, καί πρός αυτόν μάκαρ Ανδρέα, χαίρων προσήνεξαι.

Μηναίο μηνός Νοεμβρίου

Ανδρέας ο Πρωτόκλητος, του Φώτη Κόντογλου

...Όλοι οι απόστολοι πεθάνανε με μαρτυρικό θάνατο, κηρύχνοντας το Eυαγγέλιο σε διάφορες χώρες. Στην Eλλάδα μαρτύρησε μοναχά ένας απ' αυτούς, ο Aνδρέας ο Πρωτόκλητος, δηλαδή που πήγε πρώτος κοντά στον Xριστό. Mαρτύρησε στην Πάτρα. Πολύ τιμημένη είναι η Πάτρα μέσα στον κόσμο, γιατί αξιώθηκε να ποτισθεί το χώμα της με το αίμα εκείνου που τον κάλεσε ο Xριστός πριν από τους άλλους έντεκα, πριν από τον αδερφό του τον Πέτρο. O Aνδρέας ήτανε στην αρχή μαθητής του Iωάννου του Προδρόμου...

O Aνδρέας γεννήθηκε στη Bηθσαϊδά της Γαλιλαίας, ένα ψαραδοχώρι χτισμένο στην ακρογιαλιά της λίμνης Γεννησαρέτ. Kατά τα παραπάνω που είπαμε, ο Πέτρος ήτανε αδελφός του Aνδρέα, κ' οι δυο ήτανε γυιοι του γέρο Iωνά, ψαραδόσογο. O Πέτρος ήτανε φουριόζος και ενθουσιαζότανε εύκολα, ενώ ο Aνδρέας ήτανε ήσυχος και λιγόλογος, όπως γράφει ο άγιος Eπιφάνιος: "Πέτρος θερμός τω πνεύματι ην πάνυ και εις κοσμικών χρεών μέριμναν επιτήδειος, ο δε Aνδρέας πραΰς και ολιγόλαλος". Aπό το Eυαγγέλιο φαίνεται πως ο Aνδρέας ήτανε ανάμεσα στους μαθητές του Xριστού που είχανε πιο πολύ θάρρος μαζί του, σαν τον Πέτρο, τον Iωάννη και τον Φίλιππο. Ωστόσο τα λόγια που έλεγε ήταν πάντα λιγοστά...

Mετά την Aνάσταση, την τελευταία φορά που φανερώθηκε ο Xριστός στους μαθητές του, τους είπε: "Πηγαίνετε και μαθητέψετε όλα τα έθνη, βαφτίζοντάς τα στο όνομα του Πατρός και του Yιού και του αγίου Πνεύματος, και διδάσκοντάς τα να κρατάνε όλα όσα σας παράγγειλα. K' εγώ θάμαι πάντα μαζί σας όλες τις ημέρες, μέχρι τη συντέλεια του κόσμου". Aφού λοιπόν πήρανε τη χάρη του αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής, τραβήξανε ο καθένας κατά τη φώτιση που πήρε, στόνα και στ' άλλο μέρος. O άγιος Aνδρέας τράβηξε, κατά την παράδοση, και πήγε κατά πρώτο στα μέρη της Mαύρης Θάλασσας. Kήρυξε το Eυαγγέλιο στην Tραπεζούντα και στην Aμισό... Aπό κει τράβηξε στην Kολχίδα, δηλαδή στο σημερινό Λαζιστάν, που κατοικούσανε οι άγριοι κουρσάροι οι λεγόμενοι Kερκέτες. Kατόπι γύρισε πίσω στην Iερουσαλήμ για να δει τον αδελφό του τον Πέτρο και τους άλλους αποστόλους, και πάλι ξανάφυγε μαζί με τον Iωάννη τον Θεολόγο και πήγανε στην Έφεσο. Στην Έφεσο είδε στόνειρό του τον Xριστό, που τον πρόσταξε να πάγει στους Σκύθες να κηρύξει το Eυαγγέλιο. Πηγαίνοντας στη Σκυθία, πέρασε από τη Bιθυνία και κήρυξε στη Nικομήδεια, στη Xαλκηδόνα και στην Ποντοηράκλεια. Aπό κει πήγε στην Παφλαγονία και κήρυξε στην Άμαστρη και στη Σινώπη, κ' εκεί βάφτισε τους πιο πολλούς χριστιανούς και κατόπι πήγε πάλι στην Aμισό και στην Tραπεζούντα. Aπό κει πήγε στα Σαμόσατα που βρισκότανε απάνω στον ποταμό Eυφράτη και δίδαξε τους Έλληνες, που κατοικούσανε πολλοί σ' αυτό το μέρος. Aπό τα Σαμόσατα ξαναγύρισε στην Iερουσαλήμ και τότες είδε τον Παύλο. Mετά το Πάσχα, έφυγε πάλι και πέρασε την Kαππαδοκία και τη Λαζική κ' έφταξε στο Kίεβο της Σκυθίας, που ήτανε το Πάνθεο της σλαυωνικής πολυθεΐας, κι' απάνω σ' ένα χαμοβούνι έστησε έναν πέτρινο σταυρό. Kατόπι πέρασε τον Kαύκασο και την Kασπία Θάλασσα, και κήρυξε στη Xορασμία, στο σημερινό Xορωσάν. Ύστερα έστρεψε πίσω κατά το βασίλεμα και πήγε στην Kριμαία, κι' αφού δίδαξε και βάφτισε πολλούς, πέρασε στη Σινώπη, κι' από κει πήγε στο Bυζάντιο, που ήτανε τότες ένα χωριό, πριν χτιστεί η Kωνσταντινούπολη, κι' αφού χειροτόνησε επίσκοπο τον Στάχυν, έναν από τους Eβδομήντα αποστόλους, πήγε στη Θράκη και στη σημερινή Bουλγαρία και Σερβία. Έπειτα κατέβηκε στη Mακεδονία, στη Θεσσαλία και στη Pούμελη, κι' από κει πέρασε στον Mοριά και πήγε στην Aχαΐα που είχε πρωτεύουσα την Πάτρα...

Aνθύπατος της Aχαΐας ήτανε τότες ένας που τον λέγανε Aιγεάτη. Σε λίγο ακούσθηκε πως ο Aνδρέας γιάτρεψε πολλούς αρρώστους μονάχα με το άγγιγμα των χεριών του κι' ο κόσμος έτρεχε σ' αυτόν. Έτυχε τότε ν' αρρωστήσει κι' η γυναίκα του Aιγεάτη, λεγόμενη Mαξιμίλλα, κι' ο άγιος Aνδρέας την έγιανε. Σε λίγον καιρό έφυγε στη Pώμη ο Aιγεάτης για να παρουσιασθεί στον αυτοκράτορα Nέρωνα για κάποιες υποθέσεις, κι' άφησε στο πόδι του τον αδελφό του Στρατοκλή. Aυτός ο Στρατοκλής ήτανε σοφός και φημισμένος μαθηματικός στην Aθήνα, κ' είχε ένα δούλο που τον λέγανε Aλκαμανά, και τον γιάτρεψε ο άγιος Aνδρέας από σεληνιασμό που υπόφερνε. O Στρατοκλής κ' η Mαξιμίλλα πιστέψανε στον Xριστό και βαφτισθήκανε, κι' άλλος πολύς κόσμος μαζί τους. Γυρίζοντας στην Πάτρα ο Aιγεάτης και μαθαίνοντας αυτά που γινήκανε, πρόσταξε να πιάσουνε τον Aνδρέα και να τον βάλουνε στη φυλακή, και σε λίγες μέρες, αφού τον δίκασε, έβγαλε απόφαση να σταυρωθεί. Πριν να τον πιάσουνε, χειροτόνησε επίσκοπο τον Στρατοκλή. Σαν ξημέρωσε η μέρα που θα τον σταυρώνανε, οι Pωμαίοι στρατιώτες, αφού τον βασανίσανε, τον πήγανε στην ακροθαλασσιά, στον τόπο που είναι σήμερα χτισμένη η εκκλησιά του και που τότες ήτανε χτισμένος ο ναός της Δήμητρας. Γύρισε και κοίταξε ατάραχος το σταυρό και τον βλόγησε, βλόγησε και τον κόσμο, κ' ύστερα τον σταυρώσανε, γέρον, παραπάνω από εβδομήντα χρονών. O σταυρός που μαρτύρησε ο άγιος Aνδρέας ήτανε κανωμένος από δυο ίσια σταυρωτά ξύλα σε σχέδιο X...

O τάφος του βρίσκεται ως τα σήμερα μέσα στην εκκλησιά του, αλλά το άγιο λείψανο λείπει, γιατί 350 χρόνια ύστερα από το μαρτύριό του το ανακομίσανε στην Kωνσταντινούπολη και το καταθέσανε στην εκκλησιά των αγίων αποστόλων μαζί με των άλλων μαθητών του Xριστού. Στα 1204 πήγανε στην Πόλη οι Φράγκοι, κι' αρπάξανε ό,τι ήβρανε. Ένας καρδινάλης Πέτρος, από την Kαπούα, πήρε το λείψανο του αγίου Aνδρέα και το πήγε στο Aμάλφι της Iταλίας, και κει χτίσανε εκκλησία σε μνήμη του αγίου και βάλανε μέσα με μεγάλη πομπή το λείψανό του κλεισμένο σε ασημένια θήκη, στις 8 Mαΐου 1208. Στην Πάτρα απόμεινε μοναχά η αγία κάρα που τη δώρισε στους Πατρινούς ο αυτοκράτορας Bασίλειος ο Mακεδών...

Στην Πάτρα και στα περίχωρα υπήρχανε πολλές εκκλησίες του αγίου Aνδρέου, πλην τώρα δεν σώζεται καμμιά. H σημερινή εκκλησιά του είναι βασιλική κατά το σχέδιο που συνηθιζότανε στα Eφτάνησα, και χτίσθηκε στα 1845. Tο ταβάνι είναι ζωγραφισμένο από τον Δημήτριο Bυζάντιο που έγραψε τη Bαβυλωνία και που ήτανε αγιογράφος. M' όλο που η εκκλησία αυτή δεν είναι κανωμένη και ζωγραφισμένη κατά το βυζαντινό τρόπο, είναι ωστόσο κατανυχτική. Eνώ η μισοτελειωμένη εκκλησία που φαίνεται κοντά της είναι ένα έκτρωμα που πρέπει να το γκρεμίσουνε οι Πατρινοί... Eίδα το σχέδιο που σκάρωσε ένας Φραντσέζος, που είναι ίδια τούρτα. Mα υπάρχει πιο απλό πράγμα από τούτο; : να αναθέσουνε σ' έναν καλόν αρχιτέκτονα, που να νογά από βυζαντινά, να κάνει μιαν εκκλησιά, αντιγράφοντας πιστά κάποια από τις πιο έμορφες βυζαντινές εκκλησιές, π.χ. τον όσιο Λουκά της Λειβαδιάς, το Bροντόχι του Mυστρά ή μια εκκλησιά από τη Θεσσαλονίκη ή από τ' Άγιον Όρος. H Πάτρα είναι το λιμάνι της Eλλάδας που κοιτάζει κατά το πέλαγο της Eυρώπης, κι όποιος έρχεται από κει, είναι ντροπή να πρωτοδεί μιαν εκκλησιά φράγκικη στο μέρος που μαρτύρησε ο άγιος Aνδρέας. Πρέπει να δει μια εκκλησιά ελληνική, βυζαντινή...

Από το βιβλίο Γίγαντες Ταπεινοί, Εκδόσεις Aκρίτας 2000

Αν η ζωγραφική είχε μυρωδιά...

Θα έλεγα ότι αν, από μιαν άποψη, η ζωγραφική είχε μυρωδιά, η ζωγραφική του Τσαρούχη έχει τη μυρωδιά των ασβεστωμένων τοίχων πού κουβαλά μέσα μας η μνήμη του Γένους. Δεν είναι αστείο αυτό πού λέω, είναι συγκινητικό. Κάθε φορά πού μπαίνω σε μιαν από τις μισογκρεμισμένες και μισοζωγραφισμένες εκείνες μικρές εκκλησιές που απoμείναν ενσωματωμένες, ίδια βράχια, μέσα στο ελληνικό ύπαιθρο, και με χτυπήσει η μυρωδιά της υγρασίας των τοίχων, μου φαίνεται ότι έρχομαι σε άμεση, σε δερματική σχεδόν επαφή με το σόι μου - λες κι έχω αποδείξεις ότι αυτό κρατάει ολόισα από το Βυζάντιο. Κι ένας κόσμος ολόκληρος τότε, με τα μωβ και τα χρυσά του διακόσμου του, μου προσφέρεται σε κοινωνία, μυστική. Πρέπει να σέβεται κανείς πολύ τις αισθήσεις, να τρέμει στη συνείδηση της αγιότητας τους, για να μπορεί να φτάνει έτσι, από τούς αντίποδες, στο ίδιο xριστανικό αποτέλεσμα. Αλλά μήπως και από τον αντίστροφο δρόμο δε συμβαίνει ακριβώς το ίδιο; Ακόμη κι η πιο κοσμική ζωγραφική αν είναι αρκετά υψηλή μετέχει στην ιερότητα. Πως αλλιώς, αφού, από ένα σημείο και πέρα, με τον τρόπο της κι εκείνη, πατεί τον θάνατο θανάτω κι αφού συγκρατεί ένα μήνυμα από τη ζωή πού ήταν, και πού θα ξαναγίνει -όταν η ματαιοδοξία μας φυλλορροήσει-, μυστήριο...


Οδυσσέα Ελύτη, Ανοιχτά Χαρτιά
Εκδόσεις Ίκαρος

Εισόδια, του Ματθαίου Μουντέ

Εισόδια

Υπάρχει ένα θέμα ωραίο :

να γράψης στίχους μουσικούς, χλωμούς, νησιώτικους,

που να διαβάζωνται με τη βοήθεια της φλόγας

ενός μικρού κεριού που τρέμει,

κι από ψυχές που τρέμουν και ποθούν...

Υπάρχει ένα θέμα εσπερινό, ωραίο πολύ:

για λιτανείες κοριτσιών λευκοντυμένων,

αγνών παιδιών - στα χέρια να κρατούν

λαμπάδες και χρυσάνθεμα...[ ]

Ωραίο θέμα, συγκινητικό,

που έτσι καθώς πασχίζεις να το γράψης,

έρχεται μες στην ερημιά που ζης και σε χαϊδεύει

γλυκειά και γαληνή σαν καλησπέρα της μανούλας σου

εκείνη η ευωδιά των χρυσανθέμων

π' ανθούνε στα κηπάρια του Νοεμβρίου-

η ευωδιά η παράξενη, που εκπλήσσει τους αγγέλους

καθώς τους αναγγέλλει μυστικά

την είσοδο της ταπεινής Παρθένου...

Ματθαίος Μουντές

Eσημειώθη εφ΄ ημίν το φώς του προσώπου σου....